Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie havo/2024 · tijdvak 2

Vraag 18Gifkikkers

1 puntZelforganisatie van cellen

In hun natuurlijke leefomgeving in Peru eten driekleurige gifkikkers geleedpotige dieren zoals mieren, termieten, kevers en mijten. De huid van de driekleurige gifkikker bevat epibatidine, een gifstof die dodelijk is voor bijna alle predatoren. Epibatidine wordt geproduceerd door giftige planten. Driekleurige gifkikkers verkrijgen epibatidine via prooien die van deze giftige planten eten.

Zoals op het examen

Epibatidine bindt aan receptoren voor de neurotransmitter acetylcholine en remt zo de impulsoverdracht in synapsen. Hierdoor heeft de stof een verlammend effect bij predatoren van de driekleurige gifkikker. Epibatidine bindt op hetzelfde deel van de receptor als acetylcholine. Over de overeenkomsten tussen acetylcholine en epibatidine worden de volgende uitspraken gedaan: 1 De moleculen hebben een overeenkomst in ruimtelijke structuur. 2 De moleculen zijn beide neurotransmitters. 3 De moleculen zijn beide organische verbindingen.

Zoals op het examen
Hoe pak je dit aan?
  1. Bij deze vraag vergelijk je het aminozuur op plaats 108 bij beide soorten, want daar zit het verschil.
  2. Zoek met de genetische code in je Binas op welke RNA-codons voor serine en voor het andere aminozuur coderen.
  3. Vergelijk de codons letter voor letter om te zien welke base is veranderd.
  4. Kijk daarna welke van de vier antwoorden bij die verandering past.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Let op dat de vraag naar het RNA-codon vraagt, dus gebruik de RNA-letters en niet die van het DNA.
  • Schrijf de codons volledig uit en vergelijk ze letter voor letter, zodat je geen verschil over het hoofd ziet.
  • Een codon dat verandert kan toch hetzelfde aminozuur opleveren, dus controleer of beide codons echt bij verschillende aminozuren horen.
Genetische code en het opzoeken van codons in BinasVertaling van RNA-codons naar aminozurenPuntmutatie en het effect op de aminozuurvolgorde

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 17Alle vragenVraag 19 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Na het zien van een documentaire over het Amazonewoud, raakt Mare geïnteresseerd in gifkikkers. Ze zoekt naar informatie over deze dieren en over de mogelijkheid om zelf gifkikkers te houden. Mare denkt erover om een terrarium in te richten voor driekleurige gifkikkers ( Epipedobates tricolor , afbeelding 1). Op een website leest ze: afbeelding 1 De ideale temperatuur overdag voor de driekleurige gifkikker is 23 °C, in ieder geval tussen de 20 en 25 °C. ’s Nachts mag de temperatuur niet lager worden dan 15 °C. De luchtvochtigheid is minimaal 80 procent. Het terrarium richt je in met klimplanten en bromelia’s, en op de bodem maak je voldoende schuilplaatsen. Je voert de gifkikkers met fruitvliegjes en keverlarven. Over de driekleurige gifkikkers worden de volgende uitspraken gedaan: 1 De optimumtemperatuur is 25 °C. 2 De habitat wordt bepaald door de biotische en abiotische factoren. 3 Luchtvochtigheid en temperatuur zijn abiotische factoren.

In hun natuurlijke leefomgeving in Peru eten driekleurige gifkikkers geleedpotige dieren zoals mieren, termieten, kevers en mijten. De huid van de driekleurige gifkikker bevat epibatidine, een gifstof die dodelijk is voor bijna alle predatoren. Epibatidine wordt geproduceerd door giftige planten. Driekleurige gifkikkers verkrijgen epibatidine via prooien die van deze giftige planten eten.

Epibatidine bindt aan receptoren voor de neurotransmitter acetylcholine en remt zo de impulsoverdracht in synapsen. Hierdoor heeft de stof een verlammend effect bij predatoren van de driekleurige gifkikker. Epibatidine bindt op hetzelfde deel van de receptor als acetylcholine. Over de overeenkomsten tussen acetylcholine en epibatidine worden de volgende uitspraken gedaan: 1 De moleculen hebben een overeenkomst in ruimtelijke structuur. 2 De moleculen zijn beide neurotransmitters. 3 De moleculen zijn beide organische verbindingen.

De driekleurige gifkikker is ongevoelig voor epibatidine. Dit komt doordat de acetylcholine-receptor van de driekleurige gifkikker een beetje anders is dan die van zijn predatoren. Dat is het gevolg van een puntmutatie in het gen dat codeert voor de acetylcholine-receptor. Door de mutatie bindt epibatidine minder sterk aan deze acetylcholine-receptor. Door een aantal andere mutaties is de sterkte van de binding van acetylcholine aan de receptor onveranderd. Onderzoekers vergeleken het gen voor de acetylcholine-receptor van de driekleurige gifkikker ( Epipedobates tricolor ) met dat van de gifkikkersoort Allobates zaparo , die wél gevoelig is voor epibatidine. Hieronder is de aminozuurvolgorde van een deel van de receptor van beide soorten gifkikkers weergegeven. positie aminozuur: 107 108 109 110 Allobates zaparo : Tyr - Cys - Asn - Ala Epipedobates tricolor : Tyr - Ser - Asn - Ala In de receptor van E. tricolor is dus op plaats 108 een ander aminozuur ingebouwd.

Welk verschil in het codon van het RNA van E. tricolor leidt ertoe dat serine wordt ingebouwd? Gebruik je informatieboek. Bij E. tricolor is… A een A vervangen door een U. B een C vervangen door een A. C een G vervangen door een C. D een U vervangen door een G.