Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie havo/2024 · tijdvak 2

Vraag 19Gifkikkers

1 puntInteractie in ecosystemen

In hun natuurlijke leefomgeving in Peru eten driekleurige gifkikkers geleedpotige dieren zoals mieren, termieten, kevers en mijten. De huid van de driekleurige gifkikker bevat epibatidine, een gifstof die dodelijk is voor bijna alle predatoren. Epibatidine wordt geproduceerd door giftige planten. Driekleurige gifkikkers verkrijgen epibatidine via prooien die van deze giftige planten eten.

Zoals op het examen

Epibatidine bindt aan receptoren voor de neurotransmitter acetylcholine en remt zo de impulsoverdracht in synapsen. Hierdoor heeft de stof een verlammend effect bij predatoren van de driekleurige gifkikker. Epibatidine bindt op hetzelfde deel van de receptor als acetylcholine. Over de overeenkomsten tussen acetylcholine en epibatidine worden de volgende uitspraken gedaan: 1 De moleculen hebben een overeenkomst in ruimtelijke structuur. 2 De moleculen zijn beide neurotransmitters. 3 De moleculen zijn beide organische verbindingen.

Zoals op het examen

De ouders van Mare vinden haar plan voor een terrarium geen goed idee. Ze zijn bang dat de gifkikkers giftig zullen zijn. Mare beweert dat de driekleurige gifkikkers in haar terrarium niet giftig zullen zijn.

Zoals op het examen

Geef een argument dat Mares bewering ondersteunt.

Zoals op het examen
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. Lees in de tekst waar het gif van de driekleurige gifkikker vandaan komt.
  2. Bekijk wat de kikkers in het terrarium krijgen te eten en wat er in het terrarium staat.
  3. Vergelijk dat met wat de kikkers in de natuur eten, en let op wat daar verandert.
  4. Schrijf een argument dat direct laat zien waarom de kikkers in het terrarium niet giftig worden.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Een argument dat alleen Mares bewering herhaalt, levert geen punt op. Geef een reden.
  • Noem een concreet voedsel of een concrete situatie uit het terrarium, niet alleen 'de kikkers eten anders'.
  • Let op dat je argument over de situatie in het terrarium gaat en niet over de natuur in Peru.
Gegevens uit een tekst gebruiken om een bewering te onderbouwenVoedselketen en de overdracht van stoffen tussen organismenHet verschil tussen een natuurlijke en een kunstmatige leefomgeving

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 18Alle vragenVraag 20 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Na het zien van een documentaire over het Amazonewoud, raakt Mare geïnteresseerd in gifkikkers. Ze zoekt naar informatie over deze dieren en over de mogelijkheid om zelf gifkikkers te houden. Mare denkt erover om een terrarium in te richten voor driekleurige gifkikkers ( Epipedobates tricolor , afbeelding 1). Op een website leest ze: afbeelding 1 De ideale temperatuur overdag voor de driekleurige gifkikker is 23 °C, in ieder geval tussen de 20 en 25 °C. ’s Nachts mag de temperatuur niet lager worden dan 15 °C. De luchtvochtigheid is minimaal 80 procent. Het terrarium richt je in met klimplanten en bromelia’s, en op de bodem maak je voldoende schuilplaatsen. Je voert de gifkikkers met fruitvliegjes en keverlarven. Over de driekleurige gifkikkers worden de volgende uitspraken gedaan: 1 De optimumtemperatuur is 25 °C. 2 De habitat wordt bepaald door de biotische en abiotische factoren. 3 Luchtvochtigheid en temperatuur zijn abiotische factoren.

In hun natuurlijke leefomgeving in Peru eten driekleurige gifkikkers geleedpotige dieren zoals mieren, termieten, kevers en mijten. De huid van de driekleurige gifkikker bevat epibatidine, een gifstof die dodelijk is voor bijna alle predatoren. Epibatidine wordt geproduceerd door giftige planten. Driekleurige gifkikkers verkrijgen epibatidine via prooien die van deze giftige planten eten.

Epibatidine bindt aan receptoren voor de neurotransmitter acetylcholine en remt zo de impulsoverdracht in synapsen. Hierdoor heeft de stof een verlammend effect bij predatoren van de driekleurige gifkikker. Epibatidine bindt op hetzelfde deel van de receptor als acetylcholine. Over de overeenkomsten tussen acetylcholine en epibatidine worden de volgende uitspraken gedaan: 1 De moleculen hebben een overeenkomst in ruimtelijke structuur. 2 De moleculen zijn beide neurotransmitters. 3 De moleculen zijn beide organische verbindingen.

De driekleurige gifkikker is ongevoelig voor epibatidine. Dit komt doordat de acetylcholine-receptor van de driekleurige gifkikker een beetje anders is dan die van zijn predatoren. Dat is het gevolg van een puntmutatie in het gen dat codeert voor de acetylcholine-receptor. Door de mutatie bindt epibatidine minder sterk aan deze acetylcholine-receptor. Door een aantal andere mutaties is de sterkte van de binding van acetylcholine aan de receptor onveranderd. Onderzoekers vergeleken het gen voor de acetylcholine-receptor van de driekleurige gifkikker ( Epipedobates tricolor ) met dat van de gifkikkersoort Allobates zaparo , die wél gevoelig is voor epibatidine. Hieronder is de aminozuurvolgorde van een deel van de receptor van beide soorten gifkikkers weergegeven. positie aminozuur: 107 108 109 110 Allobates zaparo : Tyr - Cys - Asn - Ala Epipedobates tricolor : Tyr - Ser - Asn - Ala In de receptor van E. tricolor is dus op plaats 108 een ander aminozuur ingebouwd.

De ouders van Mare vinden haar plan voor een terrarium geen goed idee. Ze zijn bang dat de gifkikkers giftig zullen zijn. Mare beweert dat de driekleurige gifkikkers in haar terrarium niet giftig zullen zijn.

Geef een argument dat Mares bewering ondersteunt.