Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie havo/2025 · tijdvak 2

Vraag 6Zwarte kip

1 puntSoortvorming

Ayam cemani’s en svarthöna’s hebben dezelfde, uiterst complexe, mutatie aan het EDN3-gen. Wetenschappers denken daarom dat de twee rassen afstammen van een gemeenschappelijke volledig zwart-gekleurde voorouder.

Zoals op het examen

Verklaar dat het niet waarschijnlijk is dat de mutatie aan het EDN3-gen bij de ayam cemani’s en die bij de svarthöna’s onafhankelijk van elkaar zijn ontstaan.

Zoals op het examen
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. In de tekst staat welke mutatie beide rassen hebben en hoe ingewikkeld die is.
  2. Bedenk hoe vaak een toevallige verandering in het DNA zomaar ontstaat, zeker als die uit veel stappen bestaat.
  3. Leg daarna uit wat dat betekent voor de vraag of de twee rassen los van elkaar zo'n mutatie kregen.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Herhaal de conclusie uit de tekst niet zonder uit te leggen waarom de gelijkheid in de mutatie opvallend is.
  • Laat in je redenering zien waarom de ingewikkeldheid van de mutatie telt, anders mist je antwoord de kern.
  • Noem het EDN3-gen en de mutatie expliciet, zodat duidelijk is waar je antwoord over gaat.
mutaties in het DNAgemeenschappelijke voorouder en evolutieredeneren met waarschijnlijkheid

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 5Alle vragenVraag 7 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Freek fokt kippen. Op een tentoonstelling ziet hij kippen met zwarte veren. Ook hun botten en spieren zijn zwart. Dit heet fibromelanose en komt onder andere voor bij de kippenrassen ayam cemani uit Indonesië (afbeelding 1) en svarthöna uit Zweden (afbeelding 2). afbeelding 1 afbeelding 2 Een zwarte kleur van kippenveren wordt veroorzaakt door het eiwit melanine. Melanine wordt geproduceerd door pigmentcellen: de melanocyten. Tijdens de embryonale ontwikkeling komen de melanocyten terecht op specifieke plekken in de huid, en geven zo de veren hun kleur. Kippen met fibromelanose hebben een mutatie in het autosomale EDN3-gen. Door deze mutatie komen de melanocyten in het gehele lichaam terecht, waardoor deze kippen volledig zwart zijn. Hieronder staan uitspraken over de kleuring van de twee zwarte kippenrassen. 1 Het EDN3-gen codeert voor melanine. 2 Het EDN3-gen bevindt zich in alle cellen met een kern. 3 De mutatie aan het EDN3-gen ontstaat tijdens de embryonale ontwikkeling.

Ayam cemani’s en svarthöna’s hebben dezelfde, uiterst complexe, mutatie aan het EDN3-gen. Wetenschappers denken daarom dat de twee rassen afstammen van een gemeenschappelijke volledig zwart-gekleurde voorouder.

Verklaar dat het niet waarschijnlijk is dat de mutatie aan het EDN3-gen bij de ayam cemani’s en die bij de svarthöna’s onafhankelijk van elkaar zijn ontstaan.