Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie havo/2025 · tijdvak 2

Vraag 7Zwarte kip

2 puntenErfelijke eigenschap

Ayam cemani’s en svarthöna’s hebben dezelfde, uiterst complexe, mutatie aan het EDN3-gen. Wetenschappers denken daarom dat de twee rassen afstammen van een gemeenschappelijke volledig zwart-gekleurde voorouder.

Zoals op het examen
Hoe pak je dit aan?
  1. Bekijk eerst in de stamboom welke ouders en kuikens van haan II-5 zijn, en welke kleur ze hebben.
  2. Bedenk wat je uit de kleur van de ouders en de kuikens kunt afleiden over de genotypen van de ouders.
  3. Gebruik daarna de kruising van die ouders om de kansen voor het genotype van II-5 uit te rekenen.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Reken met de kansen van de ouders en laat zien welke kruising je gebruikt, want anders krijg je geen punten.
  • Let op dat je het gevraagde genotype van de haan uitrekent en niet dat van een kuiken.
  • Vergeet de kans op elke stap niet te schrijven als breuk, zodat je eindantwoord goed te controleren is.
Stambomen lezenDominant en recessief overervenKruisingsschema's en kansberekeningHomozygoot en heterozygoot

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 6Alle vragenVraag 8 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Freek fokt kippen. Op een tentoonstelling ziet hij kippen met zwarte veren. Ook hun botten en spieren zijn zwart. Dit heet fibromelanose en komt onder andere voor bij de kippenrassen ayam cemani uit Indonesië (afbeelding 1) en svarthöna uit Zweden (afbeelding 2). afbeelding 1 afbeelding 2 Een zwarte kleur van kippenveren wordt veroorzaakt door het eiwit melanine. Melanine wordt geproduceerd door pigmentcellen: de melanocyten. Tijdens de embryonale ontwikkeling komen de melanocyten terecht op specifieke plekken in de huid, en geven zo de veren hun kleur. Kippen met fibromelanose hebben een mutatie in het autosomale EDN3-gen. Door deze mutatie komen de melanocyten in het gehele lichaam terecht, waardoor deze kippen volledig zwart zijn. Hieronder staan uitspraken over de kleuring van de twee zwarte kippenrassen. 1 Het EDN3-gen codeert voor melanine. 2 Het EDN3-gen bevindt zich in alle cellen met een kern. 3 De mutatie aan het EDN3-gen ontstaat tijdens de embryonale ontwikkeling.

Ayam cemani’s en svarthöna’s hebben dezelfde, uiterst complexe, mutatie aan het EDN3-gen. Wetenschappers denken daarom dat de twee rassen afstammen van een gemeenschappelijke volledig zwart-gekleurde voorouder.

Freek wil graag zwarte kippen gaan fokken. Van een bevriende kippenfokker koopt hij een aantal eieren van kippen met fibromelanose. Nadat de eieren zijn uitgekomen, maakt Freek een stamboom van de ouders en de kuikens (afbeelding 3). afbeelding 3 Freek kiest haan II -5 om verder mee te fokken. Voor het fokken zou het gunstig zijn als de haan homozygoot is voor de autosomaal overervende eigenschap fibromelanose.

Wat is de kans dat haan II -5 homozygoot is? 1 A 4 1 B 3 1 C 2 2 D 3 3 E 4