Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie havo/2026 · tijdvak 2

Vraag 20Oma’s aan de top

2 puntenInteractie in ecosystemen

Sophie studeert Kust- en Zee-management. Voor haar stage mariene biologie neemt ze deel aan onderzoek naar orka’s. Orka’s ( Orcinus orca ) zijn zeezoogdieren die behoren tot de tandwalvissen. Ze leven in familiegroepen. Orka’s eten voornamelijk vissen. Ook eten ze inktvissen, zeehonden, kleine walvissoorten en zeevogels. Vissen, inktvissen en kleine walvissoorten voeden zich met zoöplankton. Zeevogels leven van vis. Inktvissen, vissen en zeevogels worden gegeten door zeehonden. Algen zijn het voedsel voor zoöplankton. In de tekst in het bovenstaande informatiekader is een voedselweb beschreven.

Zoals op het examen

De orka is onderdeel van het voedselweb in het informatiekader.

Zoals op het examen

Beredeneer hoe de zwempositie van de oma’s de overlevingskans van de populatie orka’s vergroot.

Zoals op het examen
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. Bij deze vraag gebruik je de figuur van Sophie en de tekst over de oma's.
  2. Kijk eerst welke omstandigheid in de figuur samenhangt met de zwempositie van de oma's.
  3. Denk daarna na over wat de oma's met hun kennis van het leefgebied voor de groep kunnen doen.
  4. Leg tot slot uit hoe dit de kans op overleving van de populatie vergroot.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Een antwoord dat alleen zegt waar de oma's zwemmen, mist de reden waarom dat helpt.
  • Schrijf ook op in welke situatie de oma's op die plek zwemmen, want de figuur laat dat zien.
  • Maak duidelijk welk gevolg voor de hele populatie dit heeft, niet alleen voor één dier of groep.
Gedrag als aanpassing aan de omgevingGegevens uit een figuur interpreterenOorzaak en gevolg in een redenering

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 19Alle vragenVraag 21 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Sophie studeert Kust- en Zee-management. Voor haar stage mariene biologie neemt ze deel aan onderzoek naar orka’s. Orka’s ( Orcinus orca ) zijn zeezoogdieren die behoren tot de tandwalvissen. Ze leven in familiegroepen. Orka’s eten voornamelijk vissen. Ook eten ze inktvissen, zeehonden, kleine walvissoorten en zeevogels. Vissen, inktvissen en kleine walvissoorten voeden zich met zoöplankton. Zeevogels leven van vis. Inktvissen, vissen en zeevogels worden gegeten door zeehonden. Algen zijn het voedsel voor zoöplankton. In de tekst in het bovenstaande informatiekader is een voedselweb beschreven.

De orka is onderdeel van het voedselweb in het informatiekader.

Bij de meeste diersoorten blijven de vrouwtjes hun hele leven vruchtbaar. Bij de orka en enkele andere tandwalvissoorten hebben de vrouwtjes een menopauze, net als bij de mens. Na de menopauze zijn orkavrouwtjes niet meer vruchtbaar. Deze orka’s worden oma’s genoemd. Hieronder staat de evolutionaire stamboom van tandwalvissen. Deze stamboom is gemaakt op basis van DNA-onderzoek. Hieronder staan uitspraken over de stamboom van tandwalvissen. 1 Uit de stamboom blijkt dat de voorouder van alle tandwalvissen een menopauze had. 2 De witlipdolfijn is nauwer verwant aan de orka dan aan de bruinvis. 3 Het DNA van de beluga komt het meest overeen met het DNA van de narwal.

Sophie loopt stage bij wetenschappers die de rol van de oma’s in de familiegroepen onderzoeken. De oma’s hebben veel kennis over het leefgebied. Sophie heeft tijdens haar stage de oma’s binnen één groep orka’s bestudeerd. Zij zag dat de zwempositie van de oma’s samenhangt met de hoeveelheid zalm in de zee. De resultaten van haar observaties zijn in de afbeelding schematisch weergegeven. De wetenschappers denken dat de populatie orka’s een betere overlevingskans heeft door de kennis en het gedrag van de oma’s.

Beredeneer hoe de zwempositie van de oma’s de overlevingskans van de populatie orka’s vergroot.