Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie havo/2026 · tijdvak 2

Vraag 43Paarden voeren zonder brokken

2 puntenStofwisseling van de cel

Koen heeft een paardenboerderij. In de wintermaanden voert hij de paarden bij met brokken krachtvoer. Hij onderzoekt of het mogelijk is om de paarden het hele jaar te voeren met gras en hooi (gedroogd gras) van zijn eigen graslanden, omdat dit duurzamer en goedkoper is. Hooi bevat cellulose en zetmeel. De vertering en opname van deze koolhydraten verlopen bij paarden net als bij mensen. Net als mensen hebben paarden geen eigen enzymen voor de vertering van cellulose. Maar veel van de cellulose wordt verteerd door bacteriën in de blinde darm en dikke darm. De verteringsproducten worden opgenomen door de darmwand. Hieronder staan uitspraken over vertering en opname van koolhydraten. 1 In de maag is de pH optimaal voor de werking van amylase. 2 In de dunne darm worden monosachariden opgenomen in het bloed. 3 Bij de afbraak van cellulose door bacteriën ontstaan organische stoffen.

Zoals op het examen

Gras en hooi voor paarden mogen niet te veel fructaan bevatten. Fructaan is een koolhydraat dat is opgebouwd uit de monosachariden fructose en glucose. Wanneer paarden gras met veel fructaan eten, kunnen ze darmproblemen krijgen. Een gedeelte van de monosachariden die overdag worden geproduceerd bij fotosynthese, wordt opgeslagen als fructaan. Als fructaan wordt omgezet, kunnen de producten worden gebruikt voor de groei van het gras. Een hoog fructaangehalte in gras kan ontstaan als de temperatuur ’s nachts lager is dan 5 °C. In het gras wordt fructaan dan nauwelijks omgezet.

Zoals op het examen

Een paard maakt geen enzymen aan voor de vertering van fructaan. De fructaanmoleculen kunnen wel worden omgezet tot monosachariden door bacteriën in de dikke darm. Hierbij komen gassen vrij die zich ophopen en daardoor darmproblemen veroorzaken.

Zoals op het examen
Hoe pak je dit aan?
  1. In de tekst staat wat er met fructaan gebeurt in de dikke darm, dus begin daar.
  2. Bedenk welke stoffen bacteriën dan vormen en welk gas daarbij vrijkomt.
  3. Kijk daarna naar de omstandigheden in de dikke darm en of er zuurstof bij betrokken is.
  4. Kies de combinatie van gas en omstandigheden die bij beide onderdelen past.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Let erop dat je zowel het gas als de omstandigheden kiest, want één van beide alleen is niet genoeg.
  • Lees goed welk deel van het spijsverteringskanaal de vraag bedoelt, want de maag en de dunne darm spelen hier geen rol.
  • Denk niet alleen aan wat een bekend gas is, maar aan wat er bij deze specifieke afbraak ontstaat.
Vertering van koolhydraten door bacteriënGassen die bij bacteriële afbraak vrijkomenAerobe en anaerobe omstandigheden

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 42Alle vragenVraag 44 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Koen heeft een paardenboerderij. In de wintermaanden voert hij de paarden bij met brokken krachtvoer. Hij onderzoekt of het mogelijk is om de paarden het hele jaar te voeren met gras en hooi (gedroogd gras) van zijn eigen graslanden, omdat dit duurzamer en goedkoper is. Hooi bevat cellulose en zetmeel. De vertering en opname van deze koolhydraten verlopen bij paarden net als bij mensen. Net als mensen hebben paarden geen eigen enzymen voor de vertering van cellulose. Maar veel van de cellulose wordt verteerd door bacteriën in de blinde darm en dikke darm. De verteringsproducten worden opgenomen door de darmwand. Hieronder staan uitspraken over vertering en opname van koolhydraten. 1 In de maag is de pH optimaal voor de werking van amylase. 2 In de dunne darm worden monosachariden opgenomen in het bloed. 3 Bij de afbraak van cellulose door bacteriën ontstaan organische stoffen.

Gras en hooi voor paarden mogen niet te veel fructaan bevatten. Fructaan is een koolhydraat dat is opgebouwd uit de monosachariden fructose en glucose. Wanneer paarden gras met veel fructaan eten, kunnen ze darmproblemen krijgen. Een gedeelte van de monosachariden die overdag worden geproduceerd bij fotosynthese, wordt opgeslagen als fructaan. Als fructaan wordt omgezet, kunnen de producten worden gebruikt voor de groei van het gras. Een hoog fructaangehalte in gras kan ontstaan als de temperatuur ’s nachts lager is dan 5 °C. In het gras wordt fructaan dan nauwelijks omgezet.

Een paard maakt geen enzymen aan voor de vertering van fructaan. De fructaanmoleculen kunnen wel worden omgezet tot monosachariden door bacteriën in de dikke darm. Hierbij komen gassen vrij die zich ophopen en daardoor darmproblemen veroorzaken.

Welk gas komt vrij bij de bacteriële omzetting van fructaan? En gebeurt dit onder aerobe of anaerobe omstandigheden? gevormd gas omstandigheden A ammoniak (NH 3 ) aeroob B ammoniak (NH 3 ) anaeroob C methaan (CH 4 ) aeroob D methaan (CH 4 ) anaeroob