Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie havo/2026 · tijdvak 2

Vraag 46Paarden voeren zonder brokken

2 puntenSoortvorming

Koen heeft een paardenboerderij. In de wintermaanden voert hij de paarden bij met brokken krachtvoer. Hij onderzoekt of het mogelijk is om de paarden het hele jaar te voeren met gras en hooi (gedroogd gras) van zijn eigen graslanden, omdat dit duurzamer en goedkoper is. Hooi bevat cellulose en zetmeel. De vertering en opname van deze koolhydraten verlopen bij paarden net als bij mensen. Net als mensen hebben paarden geen eigen enzymen voor de vertering van cellulose. Maar veel van de cellulose wordt verteerd door bacteriën in de blinde darm en dikke darm. De verteringsproducten worden opgenomen door de darmwand. Hieronder staan uitspraken over vertering en opname van koolhydraten. 1 In de maag is de pH optimaal voor de werking van amylase. 2 In de dunne darm worden monosachariden opgenomen in het bloed. 3 Bij de afbraak van cellulose door bacteriën ontstaan organische stoffen.

Zoals op het examen

Gras en hooi voor paarden mogen niet te veel fructaan bevatten. Fructaan is een koolhydraat dat is opgebouwd uit de monosachariden fructose en glucose. Wanneer paarden gras met veel fructaan eten, kunnen ze darmproblemen krijgen. Een gedeelte van de monosachariden die overdag worden geproduceerd bij fotosynthese, wordt opgeslagen als fructaan. Als fructaan wordt omgezet, kunnen de producten worden gebruikt voor de groei van het gras. Een hoog fructaangehalte in gras kan ontstaan als de temperatuur ’s nachts lager is dan 5 °C. In het gras wordt fructaan dan nauwelijks omgezet.

Zoals op het examen

Een paard maakt geen enzymen aan voor de vertering van fructaan. De fructaanmoleculen kunnen wel worden omgezet tot monosachariden door bacteriën in de dikke darm. Hierbij komen gassen vrij die zich ophopen en daardoor darmproblemen veroorzaken.

Zoals op het examen

Door de vorming van monosachariden in de dikke darm kan een paard ook last krijgen van diarree (waterige ontlasting).

Zoals op het examen

Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina. Koen kiest een mengsel van de volgende grassen: Nederlandse naam Latijnse naam Engels raaigras Lolium perenne rood zwenkgras Festuca rubra straatgras Poa annua timotheegras Phleum pratense veldbeemdgras Poa pratensis

Zoals op het examen
Hoe pak je dit aan?
  1. Bij deze vraag kijk je naar de Latijnse namen in de tabel, niet naar de Nederlandse.
  2. Een Latijnse naam bestaat uit twee delen, en elk deel heeft een eigen plek in de indeling van organismen.
  3. Tel eerst de verschillende geslachten, en controleer daarna goed welke namen je al hebt gehad.
  4. Tel daarna de verschillende soorten apart en noteer beide aantallen.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Tel niet de Nederlandse namen, want de vraag gaat over de wetenschappelijke Latijnse namen.
  • Geef beide aantallen op, want de vraag vraagt naar geslachten en naar soorten.
  • Controleer of je geen naam dubbel telt of overslaat, ook al lijkt het rijtje kort.
Binominale naamgeving van organismenIndeling van organismen in geslachten en soorten

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 45Alle vragen

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Koen heeft een paardenboerderij. In de wintermaanden voert hij de paarden bij met brokken krachtvoer. Hij onderzoekt of het mogelijk is om de paarden het hele jaar te voeren met gras en hooi (gedroogd gras) van zijn eigen graslanden, omdat dit duurzamer en goedkoper is. Hooi bevat cellulose en zetmeel. De vertering en opname van deze koolhydraten verlopen bij paarden net als bij mensen. Net als mensen hebben paarden geen eigen enzymen voor de vertering van cellulose. Maar veel van de cellulose wordt verteerd door bacteriën in de blinde darm en dikke darm. De verteringsproducten worden opgenomen door de darmwand. Hieronder staan uitspraken over vertering en opname van koolhydraten. 1 In de maag is de pH optimaal voor de werking van amylase. 2 In de dunne darm worden monosachariden opgenomen in het bloed. 3 Bij de afbraak van cellulose door bacteriën ontstaan organische stoffen.

Gras en hooi voor paarden mogen niet te veel fructaan bevatten. Fructaan is een koolhydraat dat is opgebouwd uit de monosachariden fructose en glucose. Wanneer paarden gras met veel fructaan eten, kunnen ze darmproblemen krijgen. Een gedeelte van de monosachariden die overdag worden geproduceerd bij fotosynthese, wordt opgeslagen als fructaan. Als fructaan wordt omgezet, kunnen de producten worden gebruikt voor de groei van het gras. Een hoog fructaangehalte in gras kan ontstaan als de temperatuur ’s nachts lager is dan 5 °C. In het gras wordt fructaan dan nauwelijks omgezet.

Een paard maakt geen enzymen aan voor de vertering van fructaan. De fructaanmoleculen kunnen wel worden omgezet tot monosachariden door bacteriën in de dikke darm. Hierbij komen gassen vrij die zich ophopen en daardoor darmproblemen veroorzaken.

Door de vorming van monosachariden in de dikke darm kan een paard ook last krijgen van diarree (waterige ontlasting).

Koen wil weten welke grassoorten hij het best kan inzaaien. Op de website van een graszadenleverancier leest hij dat grassoorten worden ingedeeld in koeiengrassen en paardengrassen. In het diagram zie je dat het fructaangehalte van grassen afhankelijk is van de grassoort en van het seizoen. Op basis van het fructaangehalte worden grassoorten ingedeeld als koeiengras of paardengras. In het diagram is één grassoort aangegeven met de letter Q. Hieronder staan uitspraken over de gegevens in het diagram. 1 De grassoort die in het voorjaar het hoogste fructaangehalte heeft, heeft ook in de zomer het hoogste fructaangehalte. 2 Paardengrassen bevatten zowel in het voorjaar als in de zomer gemiddeld minder fructaan dan koeiengrassen. 3 Gedurende het groeiseizoen neemt het fructaangehalte van soort Q toe.

Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina. Koen kiest een mengsel van de volgende grassen: Nederlandse naam Latijnse naam Engels raaigras Lolium perenne rood zwenkgras Festuca rubra straatgras Poa annua timotheegras Phleum pratense veldbeemdgras Poa pratensis

Hoeveel verschillende geslachten (genera) bevat het mengsel? En hoeveel verschillende soorten? aantal geslachten aantal soorten A 4 4 B 4 5 C 5 4 D 5 5