Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie havo/2026 · tijdvak 2

Vraag 8Schrik voor een prik

1 puntAfweer van het organisme

Tussen de mens en de pneumokokbacterie is sprake van symbiose. In het neusslijmvlies is de symbiose anders dan in het inwendig milieu.

Zoals op het examen

Vicky vertelt aan mevrouw Hertogs dat bij gezonde mensen de kans klein is dat de pneumokokbacterie het inwendig milieu bereikt. Bij iemand die een virusinfectie heeft in de luchtwegen is die kans groter.

Zoals op het examen

De diffusiesnelheid V van zuurstof vanuit de longblaasjes naar het bloed, kan worden bepaald met de volgende formule: − D is de diffusieconstante. D × A × c − c − A is de oppervlakte van de longblaasjes. V = 2 1 − ( c 2 – c 1 ) is het verschil in zuurstofconcentratie x tussen bloed en lucht in de longblaasjes. − x is de diffusieafstand. In het inwendig milieu van de longen kunnen pneumokokbacteriën een longontsteking veroorzaken. Bij een longontsteking komt er meer vocht met witte bloedcellen in de longblaasjes. Hierdoor verandert de diffusiesnelheid van zuurstof vanuit de longblaasjes naar de longhaarvaten. Een factor in de formule wordt groter.

Zoals op het examen

Wanneer mevrouw Hertogs de naald ziet, raakt ze gestrest. Ze gaat hyperventileren: door activiteit van haar ademcentrum neemt haar ademhalingsfrequentie toe.

Zoals op het examen

Voor mensen met prikangst heeft Vicky een speciale app op haar smartphone. Ze laat mevrouw Hertogs via deze app een spelletje spelen. In het spelletje krijgt mevrouw Hertogs opdrachten die ervoor zorgen dat ze meer ontspant. Hierdoor stopt het hyperventileren. Tijdens het spelen monitort de app stressreacties in het gezicht, zoals transpiratie, pupilgrootte, het bleek of rood worden van de huid en de hartslagfrequentie. Hieronder staan uitspraken over stressreacties. 1 De pupil wordt groter onder invloed van het orthosympathisch deel van het autonoom zenuwstelsel. 2 Door transpiratie neemt de lichaamstemperatuur toe. 3 Adrenaline stimuleert de hartslagfrequentie.

Zoals op het examen

Het bleek worden is het gevolg van het samentrekken van spiertjes van bepaalde bloedvaten in het gezicht.

Zoals op het examen

Wanneer mevrouw Hertogs ontspannen is, kan Vicky haar vaccineren. Het vaccin biedt een aantal jaren bescherming tegen de pneumokokkenziekte.

Zoals op het examen
Hoe pak je dit aan?
  1. In de tekst staat welke ziekte het vaccin voorkomt, en dat helpt je om de vraag te begrijpen.
  2. Bedenk welke gegevens uit de tekst je nodig hebt en welke je kunt laten liggen.
  3. Loop daarna elk antwoord rustig langs en vergelijk het met wat je over vaccins weet.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Let op dat je precies één letter noteert, zonder extra tekst of meerdere letters.
  • Lees de hele vraag goed, want de tekst bevat veel gegevens die hier niet nodig zijn.
  • Kies niet meteen op basis van een woord dat je uit de tekst herkent.
werking van een vaccinafweersysteem bij infectiesafweer tegen bacteriën

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 7Alle vragenVraag 9 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Sinds 2020 krijgen mensen die ouder zijn dan zestig jaar een uitnodiging voor een vaccinatie tegen pneumokokkenziekte. Mevrouw Hertogs komt naar het vaccinatiespreekuur, waar doktersassistente Vicky de prikken zet. Pneumokokkenziekte wordt veroorzaakt door de pneumokokbacterie ( Streptococcus pneumoniae, zie afbeelding). Veel kinderen en volwassenen hebben pneumokokbacteriën in het slijmvlies van hun neusholte. Zolang mensen gezond zijn, hebben ze geen voordeel of nadeel van deze bacteriën. Ze kunnen de bacteriën wel verspreiden door hoesten of niezen. Bij ouderen met een verminderde afweer kan de pneumokokbacterie de dekweefselcellen van de luchtwegen passeren. De bacterie komt dan in het inwendig milieu terecht, waar die een ernstige longontsteking kan veroorzaken. In de neusholte bevinden zich een fysische en een (bio)chemische barrière van de aangeboren afweer tegen het binnendringen van de pneumokokbacterie.

Tussen de mens en de pneumokokbacterie is sprake van symbiose. In het neusslijmvlies is de symbiose anders dan in het inwendig milieu.

Vicky vertelt aan mevrouw Hertogs dat bij gezonde mensen de kans klein is dat de pneumokokbacterie het inwendig milieu bereikt. Bij iemand die een virusinfectie heeft in de luchtwegen is die kans groter.

De diffusiesnelheid V van zuurstof vanuit de longblaasjes naar het bloed, kan worden bepaald met de volgende formule: − D is de diffusieconstante. D × A × c − c − A is de oppervlakte van de longblaasjes. V = 2 1 − ( c 2 – c 1 ) is het verschil in zuurstofconcentratie x tussen bloed en lucht in de longblaasjes. − x is de diffusieafstand. In het inwendig milieu van de longen kunnen pneumokokbacteriën een longontsteking veroorzaken. Bij een longontsteking komt er meer vocht met witte bloedcellen in de longblaasjes. Hierdoor verandert de diffusiesnelheid van zuurstof vanuit de longblaasjes naar de longhaarvaten. Een factor in de formule wordt groter.

Wanneer mevrouw Hertogs de naald ziet, raakt ze gestrest. Ze gaat hyperventileren: door activiteit van haar ademcentrum neemt haar ademhalingsfrequentie toe.

Voor mensen met prikangst heeft Vicky een speciale app op haar smartphone. Ze laat mevrouw Hertogs via deze app een spelletje spelen. In het spelletje krijgt mevrouw Hertogs opdrachten die ervoor zorgen dat ze meer ontspant. Hierdoor stopt het hyperventileren. Tijdens het spelen monitort de app stressreacties in het gezicht, zoals transpiratie, pupilgrootte, het bleek of rood worden van de huid en de hartslagfrequentie. Hieronder staan uitspraken over stressreacties. 1 De pupil wordt groter onder invloed van het orthosympathisch deel van het autonoom zenuwstelsel. 2 Door transpiratie neemt de lichaamstemperatuur toe. 3 Adrenaline stimuleert de hartslagfrequentie.

Het bleek worden is het gevolg van het samentrekken van spiertjes van bepaalde bloedvaten in het gezicht.

Wanneer mevrouw Hertogs ontspannen is, kan Vicky haar vaccineren. Het vaccin biedt een aantal jaren bescherming tegen de pneumokokkenziekte.

Wat zit er in het vaccin? A antigenen van de pneumokokbacterie B antistoffen tegen de pneumokokbacterie C cytotoxische T-cellen D geheugencellen E plasmacellen