Enzymen katalyseren reacties in de cel
Enzymen bepalen hoe snel de reacties in je cellen verlopen. Bij het examen komt de werking van enzymen vaak terug in vragen over voeding en gezondheid.
Een enzym is een eiwit dat een chemische reactie in de cel versnelt. Het enzym verlaagt de activeringsenergie, zodat de reactie veel sneller verloopt. Zonder enzym gaat dezelfde reactie bij lichaamstemperatuur vaak nauwelijks.
Elk enzym heeft een actief centrum. Dat is een plekje met een vaste vorm. Alleen een substraat dat precies in dat actieve centrum past, kan binden. Daarom werkt een enzym specifiek. Een amylase breekt zetmeel af, maar geen eiwitten.
Na de binding ontstaat een enzym-substraatcomplex. Het substraat wordt omgezet tot producten. Daarna komt het enzym onveranderd vrij en kan het opnieuw werken. Een kleine hoeveelheid enzym is dus genoeg.
Waar enzymen werken hangt af van hun functie. Veel enzymen zitten in het cytoplasma of in organellen zoals mitochondriën. Sommige zitten in het celmembraan. Ook bacteriën hebben enzymen in het cytoplasma en in het membraan. Spijsverteringsenzymen worden juist door cellen uitgescheiden en werken buiten de cel, in de darm.
De werking van een enzym hangt ook af van temperatuur en zuurgraad. Bij een te hoge temperatuur of een verkeerde pH verandert de vorm van het enzym. Het actieve centrum past dan niet meer bij het substraat, en de reactie stopt grotendeels.
Onthoud
Een enzym is een eiwit dat een reactie in de cel versnelt.
Het substraat bindt aan het actieve centrum van het enzym.
Per substraat is meestal een ander enzym nodig, omdat enzymen specifiek werken.
Enzymen werken in het cytoplasma, in organellen, in het celmembraan of buiten de cel.
Temperatuur en zuurgraad veranderen de vorm van een enzym en dus de werking ervan.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag moet je een enzym noemen en uitleggen waarom de ethanol-opbrengst stijgt.
- 1
In de pulp zitten naast sacharose ook veel polysachariden.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen denken dat een enzym tijdens de reactie wordt verbruikt, maar het komt onveranderd vrij en kan opnieuw werken.
Veel leerlingen noemen een enzym zonder het substraat te koppelen, terwijl je altijd moet zeggen welke stof wordt omgezet.
Veel leerlingen schrijven dat een enzym een reactie mogelijk maakt, terwijl het de reactie vooral versnelt door de activeringsenergie te verlagen.
Snel checken
Waar bindt het substraat aan een enzym?
Wat gebeurt er met een enzym na de reactie?