Temperatuur en pH bij enzymen
Enzymen versnellen reacties in de cel, maar alleen onder de juiste omstandigheden. Bij het examen moet je kunnen uitleggen hoe temperatuur en pH de werking van een enzym veranderen.
Een enzym is een eiwit dat een reactie in de cel versnelt. Het heeft een actief centrum met een vaste vorm. Alleen een bepaald substraat past daarin, zoals een sleutel in een slot.
Temperatuur beïnvloedt de reactiesnelheid op twee manieren. Bij een lage temperatuur bewegen moleculen langzaam. Enzym en substraat botsen dan weinig, dus de reactie gaat traag.
Bij een hogere temperatuur bewegen moleculen sneller. Er zijn dan meer botsingen en de reactie versnelt. Dat gaat door tot een optimumtemperatuur. Daarboven raakt de eiwitketen zijn driedimensionale vorm kwijt. Dit heet denaturatie. Het actieve centrum past dan niet meer op het substraat.
Ook de pH bepaalt de vorm van het enzym. Zuren en basen veranderen de ladingen van de zijgroepen van de aminozuren. Daardoor kan het actieve centrum van vorm veranderen. Elk enzym heeft een eigen optimale pH. Amylase in de mond werkt bijvoorbeeld het best bij een pH van ongeveer 7.
Onthoud
Een enzym werkt alleen goed als het actieve centrum de juiste vorm heeft.
Bij lage temperatuur botsen enzym en substraat minder vaak, dus de reactie gaat langzamer.
Boven de optimumtemperatuur denatureert het enzym en daalt de reactiesnelheid.
Een te hoge of te lage pH verandert de vorm van het actieve centrum.
Elk enzym heeft een eigen optimale temperatuur en pH.
Voorbeeld uit een echt examen
none
In een proef meet men de reactiesnelheid van een enzym bij vijf temperaturen. Bij welke temperatuur ligt het optimum, en wat gebeurt er daarboven?
- 1
De hoogste reactiesnelheid is 40 ml zuurstof per minuut, bij 40 °C.
Veelgemaakte fouten
Een hoge temperatuur geeft niet altijd een hogere reactiesnelheid. Leg uit dat het enzym boven het optimum denatureert.
Schrijf niet dat een enzym bij te hoge temperatuur wordt vernietigd of opgebruikt. Het enzym verandert van vorm, en het actieve centrum past niet meer op het substraat.
Gebruik bij pH niet alleen het woord zuur. Leg uit dat de vorm van het actieve centrum verandert door de lading van de zijgroepen.
Snel checken
Een enzym werkt bij pH 7 goed, maar bij pH 2 bijna niet. Wat is de meest waarschijnlijke oorzaak?
Een enzym werkt bij 0 °C bijna niet, maar bij 37 °C veel. Waarom werkt het bij 0 °C zo traag?