Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie havo/2026 · tijdvak 2

Vraag 38Katten bekennen kleur

2 puntenStofwisseling van de cel

Tyrosinase bij albino-katten is korter dan bij wildtype-katten.

Zoals op het examen

Een kat met een niet-gemuteerd tyrosinase-allel (T) en een gemuteerd tyrosinase-allel (t) is donkergekleurd. Hieruit blijkt dat het niet-gemuteerde allel dominant is over het gemuteerde allel.

Zoals op het examen

Er zijn bij katten ook nog twee andere mutaties van het tyrosinase-gen bekend: t s en t b . Deze allelen zijn recessief ten opzichte van het wildtype allel T. De allelen t b en t s coderen voor tyrosinase-enzymen die bij de lichaamstemperatuur van katten (38,5 °C) minder goed werken. Bij een lagere temperatuur werken die enzymen wel. De snuit, oren, poten en staart van katten met deze allelen zijn hierdoor donkerder van kleur.

Zoals op het examen

Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar. Noteer erachter of de bijbehorende uitspraak juist of onjuist is.

Zoals op het examen
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. In afbeelding 3 zie je welke allelen bij elke kleuring horen.
  2. Bedenk eerst wat het verschil is tussen een genotype en een fenotype.
  3. Lees daarna in de tekst wat er staat over de werking van de enzymen en de rol van de temperatuur.
  4. Beoordeel tot slot elke uitspraak apart aan de hand van de tekst en de afbeelding.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Beoordeel elke uitspraak apart, want een fout bij één uitspraak mag de andere niet beïnvloeden.
  • Lees de tekst bij elke uitspraak zorgvuldig, want één woord kan bepalen of een zin klopt.
  • Schrijf bij elk nummer juist of onjuist erachter, anders levert het geen punt op.
genotype en fenotypedominant en recessiefinvloed van het milieu op het fenotypegegevens uit tekst en afbeelding halen

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 37Alle vragenVraag 39 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Voor kattenfokker Benno is het belangrijk om te weten hoe de verschillende kleuren en vachtpatronen bij katten erfelijk bepaald zijn. Benno fokt albino-katten, die een afbeelding 1 afbeelding 2 witte vacht hebben (afbeelding 1). Deze katten hebben een mutatie in het gen voor tyrosinase. Dit gen ligt niet op een geslachtschromosoom. Donkergekleurde katten behoren tot het wildtype (afbeelding 2). Tyrosinase is nodig voor de vorming van het pigment melanine. Tyrosinase zet de stof tyrosine om in de stof dopaquinine (reactie 1). (reactie 1) Uit dopaquinine wordt daarna via een aantal vervolgreacties melanine gevormd.

In het tyrosinase-gen van albino-katten ontbreekt op één plaats een nucleotide. Hierdoor kan er geen werkzame tyrosinase ontstaan. In de tabel zie je een gedeelte van de genetische code voor tyrosinase met de bijbehorende aminozuurvolgorde. nucleotidevolgorde 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 wildtype AGG CUC CCC UCC UCU GCU GAU GUG GAA UUU UGC CUA AGU albino AGG CUC CCU CCU CUG CUG AUG UGG AAU UUU GCC UAA GUC aminozuurvolgorde 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 wildtype R L P S S A D V E F C L S albino R L P P W W M W N F A

Tyrosinase bij albino-katten is korter dan bij wildtype-katten.

Een kat met een niet-gemuteerd tyrosinase-allel (T) en een gemuteerd tyrosinase-allel (t) is donkergekleurd. Hieruit blijkt dat het niet-gemuteerde allel dominant is over het gemuteerde allel.

Er zijn bij katten ook nog twee andere mutaties van het tyrosinase-gen bekend: t s en t b . Deze allelen zijn recessief ten opzichte van het wildtype allel T. De allelen t b en t s coderen voor tyrosinase-enzymen die bij de lichaamstemperatuur van katten (38,5 °C) minder goed werken. Bij een lagere temperatuur werken die enzymen wel. De snuit, oren, poten en staart van katten met deze allelen zijn hierdoor donkerder van kleur.

Verschillende combinaties van allelen van het tyrosinase-gen kunnen leiden tot verschillende kleuringen. In afbeelding 3 staan verschillende kleuringen aangegeven met het bijbehorende genotype. afbeelding 3 Siamese mink- Burmese kleuring kleuring kleuring t s t s t s t b t b t b Hieronder staan uitspraken over de kleuringen. 1 De minkkleuring is een intermediair fenotype. 2 Tyrosinase gecodeerd door t s is beter bestand tegen hoge temperaturen dan tyrosinase gecodeerd door t b . 3 Bij een kat met Siamese kleuring hebben de huidcellen in de staart een ander genotype dan de huidcellen op de buik.

Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar. Noteer erachter of de bijbehorende uitspraak juist of onjuist is.