Van DNA via RNA naar eiwit
In deze les zie je hoe de informatie in DNA via RNA leidt tot een eiwit. Dat verband is nodig om te begrijpen hoe een verandering in een gen het uiterlijk van een organisme kan veranderen.
Elke cel van een organisme bevat hetzelfde DNA. Het DNA bevat de genen, en een gen is de code voor één eiwit.
De weg van DNA naar eiwit loopt altijd via RNA. Bij transcriptie wordt een gen overgeschreven naar een RNA-streng. Dat RNA gaat naar een ribosoom. Bij translatie leest het ribosoom het RNA af in tripletten van nucleotiden. Elk triplet codeert voor één aminozuur. De aminozuren worden in de juiste volgorde aan elkaar gekoppeld tot een eiwit.
De volgorde van de nucleotiden bepaalt dus de volgorde van de aminozuren. De volgorde van de aminozuren bepaalt op zijn beurt hoe het eiwit eruitziet en werkt. Verandert één nucleotide, dan kan het eiwit anders worden, korter worden of helemaal niet werken.
In de tabel bij deze vraag zie je dit terug. Bij albino-katten ontbreekt één nucleotide. Daardoor schuiven alle tripletten erna op, en de aminozuurvolgorde klopt vanaf dat punt niet meer.
Onthoud
DNA bevat de genen, en een gen is de code voor één eiwit.
Bij transcriptie wordt een gen overgeschreven naar RNA.
Bij translatie vertaalt het ribosoom elk triplet naar één aminozuur.
De nucleotidevolgorde in het DNA bepaalt de aminozuurvolgorde van het eiwit.
Een verandering in één nucleotide kan de hele aminozuurvolgorde daarna veranderen.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag moet je uitleggen waarom een heterozygote kat donker is. De kat heeft het niet-gemuteerde allel T en het gemuteerde allel t.
- 1
Het allel T heeft de juiste nucleotidevolgorde, dus de kat kan tyrosinase aanmaken.
Veelgemaakte fouten
Haal DNA en RNA niet door elkaar. Het DNA blijft in de celkern, en het RNA is een kopie die naar het ribosoom gaat.
Denk niet dat één verandering alleen één aminozuur raakt. Door een ontbrekend nucleotide schuiven de tripletten op, en dan verandert alles daarna.
Zeg niet dat het gen het eiwit is. Het gen is de code, en het eiwit is het product dat daaruit ontstaat.
Snel checken
Wat is het resultaat van transcriptie?
Bij een kat ontbreekt één nucleotide in het gen. Wat gebeurt er met de aminozuurvolgorde van het eiwit?