Celdifferentiatie door expressie van specifieke genen
Alle cellen van je lichaam hebben hetzelfde DNA, maar een spiercel en een zenuwcel zien er heel anders uit. Dit onderwerp legt uit hoe dat kan.
Alle cellen van je lichaam bevatten hetzelfde DNA. Toch zien een spiercel en een zenuwcel er verschillend uit en doen ze iets anders. Dat komt door celdifferentiatie.
Bij celdifferentiatie worden in een cel alleen bepaalde genen afgelezen. Dat noemen we expressie van genen. Een gen wordt eerst overgeschreven naar mRNA. Daarna wordt het mRNA vertaald tot een eiwit. Zo worden alleen de eiwitten gemaakt die bij het celtype passen.
Een spiercel maakt veel actine en myosine, omdat de genen daarvoor actief zijn. Een levercel maakt enzymen voor de stofwisseling, omdat die genen actief zijn. De andere genen staan wel in het DNA, maar ze worden niet afgelezen. Daardoor krijgt elke cel een eigen bouw en taak.
Tijdens de ontwikkeling van een organisme worden steeds meer genen uitgeschakeld en andere juist ingeschakeld. Zo wordt een cel steeds meer van één bepaald type.
Onthoud
Alle lichaamscellen hebben hetzelfde DNA
Celdifferentiatie betekent dat andere genen tot expressie komen
Een gen wordt eerst afgeschreven naar mRNA en daarna vertaald tot een eiwit
Actieve genen bepalen welke eiwitten een cel maakt en dus welke bouw en taak de cel heeft
Voorbeeld uit een echt examen
none
Waarom maakt een spiercel andere eiwitten dan een levercel, terwijl beide hetzelfde DNA hebben?
- 1
Beide cellen hebben dezelfde genen in hun celkern.
Veelgemaakte fouten
Een spiercel heeft niet minder genen dan een levercel. Zeg daarom niet dat differentiatie het DNA verandert, maar dat andere genen actief worden.
Verwar expressie niet met aanwezigheid. Een gen kan in de cel aanwezig zijn en toch niet tot expressie komen.
Denk niet dat een gen alleen eiwitten maakt die bij het celtype horen. Schrijf het precies: een actief gen levert een eiwit op dat de cel nodig heeft.
Snel checken
Welke uitspraak over celdifferentiatie is juist?
Een zenuwcel en een huidcel hebben een verschillende bouw. Welke uitspraak past hierbij?