Erfelijke eigenschap: genotype en milieu werken samen
Een fenotype ontstaat niet alleen uit je genen. Het milieu bepaalt ook mee hoe een eigenschap er uiteindelijk uitziet, en dat komt vaak terug in het examen.
Het fenotype is wat je ziet of meet aan een organisme, zoals lengte, haarkleur of de hoeveelheid melk van een koe.
Het genotype is de erfelijke aanleg, de allelen die een organisme van zijn ouders heeft gekregen. Het fenotype ontstaat niet uit het genotype alleen. Ook het milieu speelt mee.
Bij mensen zie je dat goed. Iemand heeft aanleg voor een grote lengte, maar bij ondervoeding blijft die persoon kleiner. Bij planten werkt het net zo. Een plant met dezelfde genen groeit anders in de schaduw dan in de zon.
Daarom is het fenotype altijd het resultaat van een combinatie. Het genotype bepaalt welke fenotypen mogelijk zijn. Het milieu bepaalt welk fenotype er echt ontstaat.
- Het genotype is de erfelijke aanleg die een organisme meekrijgt.
- Het milieu omvat voeding, licht, temperatuur en leefstijl.
- Het fenotype is het resultaat van genotype en milieu samen.
- Gelijke genen kunnen dus toch verschillende fenotypen geven.
Onthoud
Het genotype is de erfelijke aanleg die een organisme van zijn ouders krijgt.
Het milieu omvat voeding, licht, temperatuur en leefstijl.
Het fenotype is het resultaat van genotype en milieu samen.
Gelijke genen kunnen toch verschillende fenotypen geven door het milieu.
Eeneiige tweelingen zijn een goed voorbeeld van dit verschil.
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
Bij deze vraag leg je uit waarom het verschil tussen situatie 3 en situatie 4 wijst op een rol van het milieu.
- 1
Situatie 3 gaat over een broer of zus. Situatie 4 gaat over een twee-eiige tweelingbroer of -zus.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen denken dat het fenotype alleen door genen wordt bepaald. Neem in je verklaring ook de milieufactoren mee.
Veel leerlingen verwarren genotype en fenotype. Het genotype is de aanleg, het fenotype is wat je ziet of meet.
Veel leerlingen denken dat gelijke genen altijd gelijke fenotypen geven. Controleer eerst of de omgeving bij de vergelijking ook gelijk is.
Snel checken
Twee eeneiige tweelingen hebben hetzelfde genotype. Op volwassen leeftijd heeft de ene tweeling veel meer littekens op de huid dan de andere. Wat is de belangrijkste verklaring voor dit verschil in fenotype?
Welke uitspraak over het fenotype is juist?