Bouw en functie van de gaswisselingsorganen
Bij de gaswisseling komt zuurstof je bloed in en gaat koolstofdioxide eruit. Deze les laat zien hoe de bouw van de luchtwegen en de longen daarbij past, en waarom dat ook voor het examen telt.
De longen zijn gemaakt voor gaswisseling. Zuurstof moet het bloed in en koolstofdioxide moet eruit. Daarom past de bouw van de longen precies bij die functie.
De lucht komt via de neus en de keel in de luchtpijp. De luchtpijp heeft kraakbeenringen. Die houden de buis open, ook als je ademt. Verderop vertakt de luchtpijp zich in bronchiën en daarna in bronchiolen. Die worden steeds smaller.
Aan het eind van de bronchiolen zitten de alveoli. Dat zijn kleine blaasjes. Een long bevat er miljoenen. Samen hebben ze een groot oppervlak. Zo kan er per keer veel gas worden uitgewisseld.
De wand van een alveolus is maar één cel dik. Het haarvat eromheen heeft ook een dunne wand. De afstand tussen de lucht en het bloed is dus klein. Zuurstof diffundeert snel het bloed in. Koolstofdioxide gaat de andere kant op.
De luchtwegen beschermen ook. Het dekweefsel heeft trilharen en slijmbekercellen. Het slijm vangt stof en bacteriën. De trilharen slaan het slijm omhoog naar de keel. Zo blijven de longen schoon.
Onthoud
Het grote oppervlak van de alveoli zorgt voor veel gaswisseling.
De dunne wand van alveoli en haarvaten zorgt voor een korte afstand voor diffusie.
Kraakbeenringen houden de luchtpijp open.
Trilharen en slijm van het dekweefsel vangen en verwijderen bacteriën.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag moet je één beschermende eigenschap van het dekweefsel noemen. Daarna licht je toe hoe die tegen een bacteriële infectie beschermt.
- 1
Het dekweefsel van de luchtwegen heeft trilharen.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen noemen de alveoli als beschermend dekweefsel. Beschrijf liever de trilharen of het slijm die bacteriën vangen.
Leerlingen zeggen dat een dunne wand beschermt. Een dunne wand zorgt juist voor snelle diffusie, dus noem bij de vraag over bescherming liever het slijm of de trilharen.
Snel checken
Waarom hebben de longen miljoenen alveoli?
Waarom is de wand van een alveolus zo dun?