Het spijsverteringskanaal: bouw, werking en functie
In deze les leer je welke delen van het spijsverteringskanaal voedsel verteren en opnemen. Dit onderwerp komt vaak terug in vragen over voeding en eiwitten.
Het spijsverteringskanaal is een buis van mond tot anus. Voedsel wordt er stap voor stap verteerd, en de voedingsstoffen worden opgenomen in het bloed.
In de mondholte begint de vertering. De tanden verkleinen het voedsel en speeksel maakt het voedsel nat en glad. Speeksel bevat enzymen die zetmeel afbreken. Eiwitten worden hier nog niet afgebroken.
Daarna gaat het voedsel via de slokdarm naar de maag. Peristaltiek, golfbewegingen van de spierwand, zorgt voor het transport. De maagwand maakt maagsap met zoutzuur en pepsine. Het zoutzuur maakt het voedsel zuur en doodt veel bacteriën. Pepsine breekt eiwitten af.
In de twaalfvingerige darm en de dunne darm wordt de vertering afgemaakt. De alvleesklier levert alvleessap met enzymen voor eiwitten, zetmeel en vet. Gal maakt vetdruppels kleiner, zodat de enzymen er beter bij kunnen. De darmwand heeft plooien en villi, uitstulpingen die het oppervlak sterk vergroten. Via de villi worden suikers en aminozuren opgenomen in het bloed.
In de dikke darm worden vooral water en zouten opgenomen. Wat overblijft verlaat het lichaam via de endeldarm als ontlasting.
Onthoud
Het spijsverteringskanaal begint bij de mond en eindigt bij de anus.
Enzymen breken grote voedingsstoffen af tot kleine deeltjes die het lichaam kan opnemen.
De maag maakt het voedsel zuur en breekt eiwitten af met pepsine.
De dunne darm heeft villi, waardoor het oppervlak voor opname heel groot is.
De dikke darm neemt vooral water en zouten op.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Welke delen van het spijsverteringskanaal krijgen enzymen die eiwitten afbreken? Het gaat om de delen die in de context zijn genoemd.
- 1
De mondholte telt niet mee, want het speeksel bevat alleen enzymen die zetmeel afbreken.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen denken dat speeksel eiwitten afbreekt, maar speeksel bevat alleen enzymen voor zetmeel.
Leerlingen noemen de dikke darm omdat die het laatste deel is, maar daar worden geen enzymen voor eiwitten toegevoegd.
Leerlingen verwarren de maag en de dunne darm, terwijl de maag de vertering begint en de dunne darm die afmaakt.
Snel checken
Waar wordt het voedsel het eerst zuur gemaakt?
Welke functie heeft de dikke darm?