Waar en hoe voedingsstoffen verteerd worden
Bij vertering breekt het lichaam grote voedingsstoffen af tot kleine delen die het bloed kan opnemen. Voor het examen moet je weten waar dat gebeurt en wat de vertering kan beïnvloeden.
Vertering is het afbreken van grote voedingsstoffen tot kleine delen. Dat gebeurt met enzymen. Elk enzym werkt op één soort voedingsstof.
Koolhydraten worden al in de mond deels afgebroken. Speeksel bevat het enzym amylase. Eiwitten beginnen pas in de maag af te breken. De maag maakt maagsap met pepsine en zoutzuur. In de dunne darm worden de rest van de koolhydraten, eiwitten en vetten verteerd. Daar komen sappen van de alvleesklier en de lever bij.
De mate van vertering hangt af van een paar factoren. Een enzym heeft tijd nodig om te werken. De temperatuur en de pH moeten passen bij het enzym. Ook het oppervlak telt mee. Hoe kleiner de stukjes voedsel, hoe meer oppervlak er is voor de enzymen.
- amylase: koolhydraten, in de mond en de dunne darm
- pepsine: eiwitten, in de maag
- alvleesklier- en leversap: koolhydraten, eiwitten en vetten, in de dunne darm
Onthoud
Enzymen breken voedingsstoffen af, en elk enzym werkt op één soort voedingsstof.
Koolhydraten beginnen in de mond, eiwitten in de maag.
In de dunne darm wordt de meeste vertering afgerond, met sappen van lever en alvleesklier.
Temperatuur, pH, tijd en oppervlak van het voedsel beïnvloeden de vertering.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag moet je per plaats noteren of koolhydraatvertering en eiwitvertering plaatsvinden.
- 1
De pouch maakt geen spijsverteringssap, dus de pouch heeft geen eigen enzymen.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen denken dat alle vertering in de maag plaatsvindt. Onthoud dat koolhydraten al in de mond beginnen en dat de dunne darm de meeste vertering afrondt.
Leerlingen vergeten dat een enzym alleen werkt op de voedingsstof waarvoor het gemaakt is. Kijk dus steeds welk enzym bij welke voedingsstof hoort.
Leerlingen verwarren de plaats waar een sap wordt gemaakt met de plaats waar het sap werkt. Gebruik de tekst om te zien waar de sappen bij het voedsel komen.
Snel checken
Waar begint de afbraak van eiwitten in het maagdarmkanaal?
Een spijsverteringsenzym werkt het best bij een bepaalde pH. Wat gebeurt er als de pH sterk afwijkt?