Bloedsomloop: hart en bloedvaten
Het bloed stroomt door een gesloten vaatstelsel dat door het hart wordt aangedreven. In het examen moet je de bouw en werking van hart en bloedvaten kunnen beschrijven en kunnen rekenen met het hartminuutvolume.
Het hart is een spierpomp met vier holten: twee boezems en twee kamers. Het bloed van het lichaam komt via de aders in de rechterboezem en wordt door de rechterkamer naar de longen gepompt. Vanuit de longen stroomt het zuurstofrijke bloed naar de linkerboezem, en via de linkerkamer naar de rest van het lichaam. Zo zijn er twee kringlopen: de longcirculatie en de grote lichaamscirculatie.
De bloedvaten hebben elk een eigen bouw die bij hun functie past. Slagaders voeren bloed van het hart af. Hun wand is dik en elastisch, omdat het bloed er onder hoge druk doorheen wordt geperst. Aders voeren bloed naar het hart toe. Hun wand is dunner en bevat kleppen die terugstromen tegenhouden. Haarvaten hebben een zeer dunne wand, zodat stoffen tussen bloed en weefsels kunnen worden uitgewisseld.
Het hartminuutvolume is de hoeveelheid bloed die het hart per minuut rondpompt. Je berekent het met: hartminuutvolume = slagvolume × hartslagfrequentie. Het slagvolume is de hoeveelheid bloed die bij één samentrekking uit een kamer wordt weggepompt. Let op de eenheden: mL moet je omrekenen naar L, en per seconde naar per minuut.
Onthoud
Het hart heeft twee boezems en twee kamers; de kamers pompen het bloed weg.
Slagaders hebben een dikke, elastische wand en voeren bloed van het hart af.
Aders hebben een dunnere wand en kleppen die terugstroming voorkomen; ze voeren bloed naar het hart toe.
Haarvaten hebben een zeer dunne wand, zodat stoffen kunnen worden uitgewisseld.
Hartminuutvolume = slagvolume × hartslagfrequentie, met eenheden goed omgezet.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bereken hoeveel liter bloed per minuut het hart van de persoon met LQTS rondpompt tijdens de ecg-meting, afgerond op één decimaal. Het slagvolume is 70 mL.
- 1
Lees op de ecg de tijdsduur van één volledige hartslag af: 0,7 seconde.
Veelgemaakte fouten
Je vergeet mL om te rekenen naar L; reken altijd eerst het slagvolume om naar liter voordat je het vermenigvuldigt.
Je verwart slagaders en aders door te denken dat aders altijd zuurstofarm bloed bevatten; onthoud liever welke kant het bloed op stroomt: slagaders van het hart af, aders naar het hart toe.
Je gebruikt de tijdsduur van één hartslag als hartslagfrequentie; reken eerst om naar hartslagen per minuut (60 gedeeld door de tijdsduur).
Snel checken
Welke bloedvaten voeren bloed van het hart af en hebben een dikke, elastische wand?
Wat is de functie van de kleppen in de aders?