Bouw en functie van hart en bloedvaten
Hart en bloedvaten vormen samen de bloedsomloop. Bij het examen moet je kunnen uitleggen waarom elk onderdeel zo gebouwd is.
Het hart is een pomp die het bloed door het lichaam drijft. De bloedvaten brengen het bloed naar alle cellen en weer terug. Bouw en functie horen dus altijd bij elkaar.
Het hart bestaat uit twee pompen naast elkaar. De rechterhelft pompt bloed naar de longen. De linkerhelft pompt bloed naar de rest van het lichaam. Kleppen tussen de kamers zorgen dat het bloed maar één kant op stroomt.
De wand van de linkerkamer is dikker dan die van de rechterkamer. Die kamer moet het bloed door het hele lichaam persen. Daarvoor is een dikke spierwand nodig.
Vaten verschillen sterk in bouw. Elk type past bij de taak die het heeft:
- Slagaders voeren bloed van het hart af onder hoge druk. Hun wand is dik en elastisch.
- Aders voeren bloed terug naar het hart. De druk is lager, dus de wand is dunner. Kleppen voorkomen dat het bloed terugzakt.
- Haarvaten hebben een wand die maar één cel dik is. Stoffen gaan daardoor snel van bloed naar weefsel en omgekeerd.
Als je een bouwkenmerk ziet, vraag je jezelf dus af welke functie erbij hoort.
Onthoud
Het hart bestaat uit twee pompen die elk een eigen kringloop aandrijven.
De linkerkamer heeft een dikkere wand omdat ze bloed door het hele lichaam pompt.
Kleppen in het hart en de aders zorgen voor één stroomrichting van het bloed.
Slagaders hebben een dikke, elastische wand om de hoge druk op te vangen.
Haarvaten hebben een dunne wand, zodat stoffen snel kunnen worden uitgewisseld.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Waarom is de wand van de linkerkamer dikker dan die van de rechterkamer?
- 1
De linkerkamer pompt bloed door de grote lichaamskringloop.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen denken dat slagaders altijd zuurstofrijk bloed vervoeren. Een slagader voert bloed juist van het hart af, ongeacht de zuurstofrijkdom.
Leerlingen noemen bouwkenmerken zonder de functie erbij te zetten. Begin bij de taak van het vat en leid daaruit de bouw af.
Leerlingen denken dat kleppen het bloed versnellen. Kleppen bepalen alleen de richting, ze veranderen de snelheid niet.
Snel checken
Welke bouw van een slagader past het best bij de functie?
Waarom is de wand van een haarvat maar één cel dik?