Afweer: eigen en vreemd herkennen
Het afweersysteem moet lichaamseigen stoffen en cellen onderscheiden van lichaamsvreemde. Dit onderwerp komt terug bij bloedgroepen en bij transplantaties, en daar gaat het vaak mis.
Het afweersysteem moet onderscheid maken tussen lichaamseigen en lichaamsvreemde stoffen en cellen. Dat doet het met antigenen. Antigenen zijn eiwitten of suikers op het celmembraan. Elke cel van jouw lichaam heeft eigen antigenen, en het afweersysteem herkent die als eigen.
Komt er een lichaamsvreemd antigeen binnen, dan maakt het lichaam antistoffen daartegen. Een antistof past op één bepaald antigeen. De antistof bindt aan het vreemde antigeen. Bij bloedcellen zorgt dat voor klontering.
Dit speelt ook bij bloedgroepen. Mensen met bloedgroep A hebben A-antigenen op hun rode bloedcellen. Hun bloed bevat anti-B-antistoffen. Mensen met bloedgroep 0 hebben geen antigenen op hun rode bloedcellen. Hun bloed bevat wel antistoffen tegen A en B.
Bij een transplantatie komt lichaamsvreemd weefsel in het lichaam. Het weefsel van de donor draagt antigenen die de ontvanger niet kent. Past het niet goed, dan reageert het afweersysteem van de ontvanger op het transplantaat. Het weefsel wordt dan afgestoten.
Onthoud
Lichaamseigen cellen dragen antigenen die het afweersysteem als eigen herkent
Lichaamsvreemde antigenen worden herkend en leiden tot de vorming van antistoffen
Een antistof bindt aan één bepaald antigeen
Bij bloedcellen leidt de binding tot klontering
Bij transplantatie reageert het afweersysteem van de ontvanger op vreemde antigenen
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Welke AB0-bloedgroepen mag Arno hebben om een nier aan zijn tweelingzus Marja te geven?
- 1
Marja heeft bloedgroep B. Haar bloed bevat dus antistoffen tegen A-antigenen.
Veelgemaakte fouten
Denk niet dat bloed altijd bij elkaar past. Kijk naar de antigenen op de rode bloedcellen en de antistoffen in het bloed van de ontvanger.
Verwar antigenen niet met antistoffen. Antigenen zitten op de cel, antistoffen zijn stoffen die het lichaam maakt om een antigeen te binden.
Snel checken
Waarom reageert het afweersysteem meestal niet op de eigen rode bloedcellen?
Iemand met bloedgroep A krijgt bloed van bloedgroep B. Wat gebeurt er?