Relaties in een voedselketen
In een voedselketen hebben organismen allerlei relaties met elkaar. Bij het examen moet je deze relaties kunnen herkennen en uitleggen, ook als ze in een nieuwe context staan.
In een voedselketen eet het ene organisme het andere. Een producent maakt zelf voedsel met licht. Een consument eet andere organismen. Een herbivoor eet planten, en een carnivoor eet dieren.
Daarnaast bestaan er relaties die niet alleen over eten gaan. Bij predatie vangt een roofdier een prooi. Bij parasitisme leeft een parasiet op of in een gastheer. De gastheer heeft hier schade van, de parasiet heeft er voordeel van.
Bij symbiose leven twee soorten nauw samen. Bij mutualisme hebben beide soorten voordeel. Bij commensalisme heeft de ene soort voordeel en is de andere niet gebaat of geschaad.
Let bij elke relatie op wie er voordeel heeft en wie er schade van heeft. Dat bepaalt welke relatie het is. Lees ook goed wat de tekst of het figuur zegt, want daar staat vaak het bewijs in.
Onthoud
Een producent maakt zelf voedsel, een consument eet andere organismen.
Bij predatie vangt een roofdier een prooi.
Bij parasitisme heeft de parasiet voordeel en de gastheer schade.
Bij mutualisme hebben beide organismen voordeel van de relatie.
Het voordeel of de schade van elke partij bepaalt welke relatie het is.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag moet je beredeneren dat de relatie tussen fytoplasma en dwergcicade mutualisme genoemd kan worden.
- 1
Mutualisme betekent dat beide organismen voordeel hebben van de relatie.
Veelgemaakte fouten
Je noemt een relatie mutualisme terwijl maar één partij voordeel heeft. Controleer eerst bij beide organismen of ze voordeel hebben.
Je verwart parasitisme met predatie. Bij een parasiet leeft de gastheer nog, bij een prooi niet.
Je zegt dat een relatie goed of slecht is voor de soort. Beschrijf liever per partij of ze voordeel, schade of geen effect hebben.
Snel checken
Een teek zuigt bloed uit de huid van een hond. Welke relatie is dit?
Een bij haalt nectar uit een bloem en brengt stuifmeel mee naar een andere bloem. Welke uitspraak past hier het best bij?