Waar genetische variatie vandaan komt
In deze les leer je hoe nieuwe erfelijke verschillen in een populatie ontstaan. Dit is de basis voor alle verklaringen over evolutie in het examen.
Alle individuen in een populatie lijken op elkaar, maar ze verschillen ook. Een deel van die verschillen is genetisch. Dat noemen we genetische variatie.
Waar komt die variatie vandaan? Vooral uit mutaties. Een mutatie is een verandering in de volgorde van de basen in het DNA. Zo'n verandering kan ontstaan bij het kopiëren van het DNA, of door invloeden uit het milieu, zoals straling of bepaalde stoffen.
Mutaties ontstaan willekeurig. Ze gebeuren niet omdat een organisme ze nodig heeft. Een mutatie kan schadelijk zijn, neutraal zijn of voordelig zijn. Het gaat dus om toeval.
Door een mutatie ontstaat een nieuw allel van een gen. Zit dat allel in geslachtscellen, dan kan het aan de nakomelingen worden doorgegeven. Zo wordt de populatie genetisch gevarieerder.
Mutaties veroorzaken de variatie. Welke varianten daarna vaker voorkomen, hangt af van selectie. Dat is een andere stap.
Onthoud
Genetische variatie betekent dat individuen in een populatie verschillende allelen hebben.
Mutaties zijn toevallige veranderingen in het DNA.
Een mutatie ontstaat willekeurig, ook als ze later schadelijk of nutteloos blijkt.
Alleen een mutatie in een geslachtscel kan aan nakomelingen worden doorgegeven.
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
Bij deze vraag moet je beredeneren hoe evolutie heeft geleid tot afwijkend hemoglobine bij mammoeten. Gebruik de tekst over het hemoglobinegen.
- 1
In de tekst staat dat het hemoglobinegen van de mammoet op drie plaatsen verschilt van dat van andere olifanten.
Veelgemaakte fouten
Schrijf niet dat een organisme een mutatie krijgt omdat het die nodig heeft. Zeg dat mutaties toevallig ontstaan.
Verwar mutatie niet met selectie. Mutatie maakt de variatie, selectie bepaalt welke varianten vaker voorkomen.
Denk niet dat elke mutatie voordelig is. De meeste mutaties zijn neutraal of schadelijk.
Snel checken
Waardoor ontstaat genetische variatie in een populatie volgens de syllabus?
Welke uitspraak over mutaties is juist?