Stofwisseling, verbranding en fotosynthese
Elke cel heeft stoffen nodig en maakt stoffen aan. Bij deze les zie je welke stoffen een organisme in- en uitgaan, en waarom dat voor het leven nodig is.
Een organisme blijft in leven door stofwisseling. Dat zijn alle chemische processen in de cel die stoffen opbouwen en afbreken.
Bij verbranding, ook wel celademhaling genoemd, breekt de cel glucose af met zuurstof. Daarbij komt energie vrij. Er ontstaan koolstofdioxide en water.
glucose + zuurstof → koolstofdioxide + water + energie
De energie gebruikt het organisme om te bewegen, te groeien en warm te blijven. Daarom heeft elk organisme zuurstof nodig en geeft het koolstofdioxide af.
Bij fotosynthese maken planten glucose. Dat gebeurt in het bladgroen, met licht als energiebron. Planten nemen koolstofdioxide en water op en geven zuurstof af.
koolstofdioxide + water → glucose + zuurstof
De stoffen die de plant opneemt en afgeeft zijn dus omgekeerd aan die bij verbranding. Wat bij het ene proces uitgaat, gaat bij het andere proces in.
Onthoud
Verbranding haalt energie uit glucose met zuurstof.
Bij verbranding komen koolstofdioxide en water vrij.
Fotosynthese heeft licht, koolstofdioxide en water nodig.
Bij fotosynthese komt zuurstof vrij en ontstaat glucose.
De in- en uitgaande stoffen van beide processen zijn elkaars omgekeerde.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
In periode 2 is de hoeveelheid licht van invloed op de koolstofdioxide-concentratie. Leg in twee stappen uit hoe dat komt.
- 1
Planten hebben licht nodig voor de fotosynthese.
Veelgemaakte fouten
Fotosynthese en verbranding worden door elkaar gehaald; denk eraan dat fotosynthese licht nodig heeft en verbranding niet.
Zuurstof wordt bij verbranding vaak als uitgaande stof gezien; het is juist een stof die de cel opneemt.
Glucose wordt als stof uit de lucht gezien; de plant maakt glucose zelf uit koolstofdioxide en water.
Snel checken
Welke stof neemt een cel op bij verbranding?
Welke stof neemt een plant op uit de lucht bij fotosynthese?