Biotische en abiotische factoren in een ecosysteem
In een ecosysteem hangen levende en niet-levende dingen met elkaar samen. Dit onderwerp komt op het examen terug omdat je moet kunnen benoemen welke factoren een rol spelen bij bijvoorbeeld de groei of ontkieming van planten.
Een ecosysteem bestaat uit alle levende en niet-levende dingen op één plek. De levende dingen noem je biotische factoren. Denk aan planten, dieren, schimmels en bacteriën.
De niet-levende dingen noem je abiotische factoren. Denk aan licht, temperatuur, water, zuurstof en de hoeveelheid zout in de bodem.
Een individu is één dier of één plant. Een populatie is een groep individuen van dezelfde soort op dezelfde plek. Individuen en populaties hangen af van hun omgeving. Ze hebben water, voedsel en een geschikte temperatuur nodig om te overleven en zich voort te planten.
Andersom beïnvloeden individuen en populaties hun omgeving ook. Planten maken zuurstof, en dieren eten planten op. Zo verandert een populatie de factoren waarmee ze zelf te maken heeft.
Bij een vraag over een beschreven ecosysteem lees je eerst de tekst goed. Daarna bepaal je per factor of hij levend is of niet. Een factor die niet nodig is voor het proces, telt niet mee.
Onthoud
Biotische factoren zijn levende dingen in het ecosysteem.
Abiotische factoren zijn niet-levende dingen, zoals water, licht en temperatuur.
Een individu hangt af van zijn omgeving en beïnvloedt die omgeving ook.
Een populatie is een groep individuen van dezelfde soort op één plek.
Met de tekst bepaal je welke factoren echt nodig zijn voor het proces.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Welke twee abiotische factoren zijn nodig voor de ontkieming van alfalfazaden? Er staat geen figuur bij, alleen de tekst met de proef van Abdel en Els.
- 1
Abiotische factoren zijn niet-levende dingen, dus geen planten, dieren of bacteriën.
Veelgemaakte fouten
Licht noemen als factor, terwijl de tekst laat zien dat de zaadjes ook in het donker ontkiemen. Kijk dan goed of de factor echt nodig is.
Een levend ding noemen, zoals bacteriën of schimmels, als abiotische factor. Bedenk eerst of het ding levend is.
Alleen de naam van de factor opschrijven zonder te kijken naar de context. Lees de vraag en de tekst goed na voordat je antwoordt.
Snel checken
Welke van de volgende factoren is abiotisch?
Alfalfazaadjes ontkiemen zowel in het donker als in het licht. Welke conclusie is juist?