Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie vwo/2022 · tijdvak 3

Vraag 40Planten maken nieuw poliovaccin

2 puntenStofwisseling van de cel

Acht jaar na de polio-infectie is de spierfunctie weer gedeeltelijk hersteld.

Zoals op het examen

Een polio-infectie kan effect hebben op het autonome zenuwstelsel en op het animale zenuwstelsel. Enkele effecten van polio zijn: 1 lage bloeddruk 2 versnelde darmperistaltiek 3 aantasting van de kniepeesreflex 4 moeite met hoesten

Zoals op het examen

Het poliovirus infecteert alleen een bepaald type neuronen.

Zoals op het examen

Tot nu toe is slechts één veroorzaker van een menselijke infectieziekte uitgeroeid, namelijk het pokkenvirus. Ook het poliovirus is mogelijk uit te roeien omdat de mens de enige gastheer is. Het uitblijven van waarneembare verschijnselen bij een polio-infectie maakt het uitroeien van polio echter moeilijker.

Zoals op het examen

De vaccins met de VLP’s zouden oraal of door injectie toegediend kunnen worden. Voordeel van injectie is dat de VLP’s zeker het inwendig milieu bereiken. Wanneer de VLP’s oraal toegediend worden, bijvoorbeeld op een suikerklontje, is dat onzeker. Enkele factoren in het spijsverteringskanaal zijn: 1 lage pH 2 aanwezigheid van lipase 3 aanwezigheid van trypsine

Zoals op het examen

Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar en noteer erachter of de betreffende factor wel of niet van invloed zal zijn op de werkzaamheid van oraal toegediende VLP’s.

Zoals op het examen
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. Bij deze vraag kijk je eerst naar wat de tekst zegt over de VLP's en hun route door het lichaam.
  2. Daarna zet je per factor op een rij wat die in het spijsverteringskanaal doet met een eiwit.
  3. Vervolgens bepaal je voor elke factor apart of hij het eiwit kan beïnvloeden.
  4. Tot slot schrijf je per nummer op of de factor wel of niet van invloed is.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Schrijf bij elk nummer apart wel of niet, want één algemeen oordeel levert geen punten op.
  • Let op dat je alle drie de factoren beoordeelt en geen nummer overslaat.
  • Gebruik de woorden wel of niet en vermijd vage antwoorden zoals misschien of hangt ervan af.
Vertering van eiwitten in het spijsverteringskanaalInvloed van pH op eiwittenWerking van verteringsenzymen

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 39Alle vragen

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Polio of kinderverlamming is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door het poliovirus. Al in 1988 is de WHO (World Health Organization) een campagne gestart om het poliovirus wereldwijd uit te roeien, maar nog steeds is dit doel niet gehaald. Productie van een goedkoop poliovaccin met behulp van planten kan mogelijk het laatste zetje geven. Besmetting met het poliovirus vindt vooral plaats via water of voedsel dat met ontlasting besmet is. Hierna vermenigvuldigt het virus zich in de cellen van de darmwand, waarna het wekenlang in de ontlasting aangetroffen kan worden. Meestal treedt een lokale immuunrespons op zodat geen of slechts griepachtige verschijnselen optreden. In één tot twee procent van de gevallen gebeurt dit niet en bereikt het virus via het lymfestelsel het centraal zenuwstelsel waar het vervolgens het ruggenmerg en/of de hersenstam aantast. In afbeelding 1a zijn gezond ruggenmerg, neuronen en een spier te zien; in 1b en 1c de gevolgen na aantasting van het ruggenmerg door een polio-infectie. afbeelding 1 a b c De weergegeven neuronen in afbeelding 1 zijn motorische neuronen.

Acht jaar na de polio-infectie is de spierfunctie weer gedeeltelijk hersteld.

Een polio-infectie kan effect hebben op het autonome zenuwstelsel en op het animale zenuwstelsel. Enkele effecten van polio zijn: 1 lage bloeddruk 2 versnelde darmperistaltiek 3 aantasting van de kniepeesreflex 4 moeite met hoesten

Het poliovirus infecteert alleen een bepaald type neuronen.

Polio kan leiden tot verlamming van de ademhalingsspieren. In de vorige eeuw werden poliopatiënten die niet meer zelfstandig konden ademen in een ‘ijzeren long’ geplaatst. Dit is een luchtdichte stalen buis met een isolatie-ring rond de nek van de patiënt (afbeelding 2). Door de luchtdruk in de buis te regelen kan de werking van de ademhalingsspieren worden overgenomen. afbeelding 2 Door polio kunnen de middenrifspieren verlamd raken.

Het poliovirus is een enkelstrengs positief-sense RNA-virus. Positief-sense (+) betekent dat de enkele streng RNA de coderende basenvolgorde bevat. Na aankomst in de darmen wordt het virus vermenigvuldigd in darmwandcellen. De vermenigvuldiging van het poliovirus is weergegeven in afbeelding 3. afbeelding 3 Over de vermenigvuldiging van het poliovirus worden de volgende beweringen gedaan: 1 Het poliovirus wordt in de cel opgenomen door middel van endocytose. 2 De polymerase die ontstaat na translatie is een RNA-polymerase. 3 Als matrijs van nieuw viraal RNA wordt positief-sense RNA gebruikt.

Tot nu toe is slechts één veroorzaker van een menselijke infectieziekte uitgeroeid, namelijk het pokkenvirus. Ook het poliovirus is mogelijk uit te roeien omdat de mens de enige gastheer is. Het uitblijven van waarneembare verschijnselen bij een polio-infectie maakt het uitroeien van polio echter moeilijker.

Door vaccinatiecampagnes is het aantal gevallen van polio sinds 1988 met 98% afgenomen. Toch worden elk jaar nog steeds tientallen ziektegevallen waargenomen. Wereldwijd worden twee vaccins gebruikt: het salkvaccin en het sabinvaccin. Het salkvaccin wordt in een spier geïnjecteerd en bevat ‘dode’ virussen die geen cellen kunnen binnendringen, maar wel een immuunrespons kunnen oproepen. Het sabinvaccin wordt via de mond (op een suikerklontje) toegediend en bevat ‘levende’ verzwakte virussen die nog wel in geringe mate vermenigvuldigd kunnen worden, maar niet meer ziekteverwekkend zijn. In afbeelding 4 is de concentratie immunoglobulinen na vaccinatie met het salkvaccin en na vaccinatie met het sabinvaccin weergegeven. De eenheden op de y-assen zijn hetzelfde (arbitraire eenheid). afbeelding 4

Doordat het sabinvaccin verzwakte ‘levende’ virussen bevat, is uitroeiing van polio met behulp van dit vaccin niet mogelijk. Er moeten daarom nieuwe vaccins worden ontwikkeld die goed, goedkoop en veilig zijn. Onderzoekers in Norwich (VK) hebben transgene planten ontwikkeld die eiwitten produceren die op poliovirusdeeltjes lijken. Dit zijn VLP’s (virus-like particles). Deze VLP’s roepen wel dezelfde immuunrespons op als het poliovirus, maar bevatten geen genetisch materiaal van dat virus. De productie van VLP’s is schematisch weergegeven in afbeelding 5. afbeelding 5 1 inbrengen van het gen in een plasmide 2 inbrengen van de plasmide en vermenigvuldiging ervan in de bacterie Escherichia coli 3 isoleren van de plasmiden uit E. coli 4 inbrengen van de plasmiden in de bacterie Agrobacterium tumefaciens 5 besmetting van planten met gemodificeerde A. tumefaciens 6 expressie van het gen in planten 7 extractie en zuivering van de geproduceerde eiwitten In stap 1 wordt het gen dat nodig is voor de immuunrespons, ingebracht in een plasmide uit E. coli .

De vaccins met de VLP’s zouden oraal of door injectie toegediend kunnen worden. Voordeel van injectie is dat de VLP’s zeker het inwendig milieu bereiken. Wanneer de VLP’s oraal toegediend worden, bijvoorbeeld op een suikerklontje, is dat onzeker. Enkele factoren in het spijsverteringskanaal zijn: 1 lage pH 2 aanwezigheid van lipase 3 aanwezigheid van trypsine

Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar en noteer erachter of de betreffende factor wel of niet van invloed zal zijn op de werkzaamheid van oraal toegediende VLP’s.