Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie vwo/2022 · tijdvak 3

Vraag 8Zwart door springend gen

3 puntenSoortvorming
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. Lees in de tekst en in figuur 2 de frequentie van het carbonaria-allel in 1900 af.
  2. Bedenk welke genotypen het zwarte fenotype hebben als het allel recessief is, en welke als het dominant is.
  3. Reken met Hardy-Weinberg voor beide situaties uit, en laat je tussenstappen zien.
  4. Vergelijk de twee uitkomsten met de fenotypefrequentie van carbonaria in 1900 in grafiek a.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Vergeet niet de allelfrequentie eerst goed af te lezen, want een verkeerde startwaarde maakt beide berekeningen fout.
  • Reken de heterozygoten niet mee bij het dominante geval, of tel ze juist mee bij het recessieve geval.
  • Schrijf bij de conclusie ook op welke waarde je met welke vergelijkt, anders is je redenering niet compleet.
Hardy-Weinberg-evenwichtAllelfrequentie en fenotypefrequentieDominant en recessiefGrafieken aflezen en vergelijken

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 7Alle vragenVraag 9 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Het schoolvoorbeeld van natuurlijke selectie is de kleurverandering van de berkenspanner. Britse biologen hebben aangetoond dat de donkere kleur wordt veroorzaakt door een springend stukje DNA: een transposon. De berkenspanner ( Biston betularia ) is een nachtvlinder die overdag rust op de zwart-witte stammen van berkenbomen. Door een mutatie ontstond in de negentiende eeuw in Engeland een zwarte variant van deze nachtvlinder. Toen tijdens de industriële revolutie de berkenstammen in industriegebieden volledig donker kleurden door roetaanslag, nam de frequentie van de zwarte vorm in deze gebieden sterk toe. De oorspronkelijke vorm wordt typica genoemd, de zwarte vorm carbonaria (afbeelding 1). De kleurverandering blijkt veroorzaakt te zijn door een specifieke mutatie in het cortex-gen, dat een rol speelt in de vleugelaanleg van de berkenspanner. afbeelding 1

De veranderingen in de frequentie van het carbonaria-fenotype en het carbonaria-allel zijn weergegeven in afbeelding 2. De grafieken zijn het resultaat van simulaties op basis van enkele tellingen. afbeelding 2 Met de informatie uit afbeelding 2 en de aanname dat de regel van Hardy- Weinberg van toepassing is, is af te leiden of het carbonaria-allel dominant of recessief is.

− Bereken aan de hand van de allelfrequentie in 1900 wat de fenotypefrequentie van carbonaria zou zijn, ervan uitgaande dat het allel recessief is. Noteer je berekening en geef je antwoord in twee decimalen nauwkeurig. − Bereken zo ook wat de fenotypefrequentie zou zijn, ervan uitgaande dat het allel dominant is. − Licht toe, gebruikmakend van deze berekeningen en afbeelding 2, of het allel recessief of dominant is.