Vraag 4Kleurpatroon van de kleine monarchvlinder
Hoe pak je dit aan?
- Kijk in afbeelding 2 welke allelen elke ouder heeft voor de genen A, B en G.
- Bekijk op welke chromosomen de genen liggen en hoe dicht ze bij elkaar staan.
- Denk na over welke allelen een ouder kan doorgeven aan één nakomeling.
- Bereken daarna de kans op het gevraagde genotype en vergelijk die met de situatie zonder koppeling.
Hier verliezen leerlingen punten
- Schrijf bij je kansberekening de stappen en combinaties op, anders zie je de kans niet terug.
- Geef bij je keuze ook een korte toelichting, want een keuze alleen levert vaak geen punten op.
- Let op dat je de situatie met koppeling en zonder koppeling apart beredeneert en niet door elkaar haalt.
Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.
De vraag als tekst
De kleine monarchvlinder is een vlindersoort waarbij veel variatie aanwezig is in het kleurpatroon van de vleugels. In één gebied in Afrika is het kleurpatroon gekoppeld aan het geslacht. Onderzoekers hebben aangetoond dat deze koppeling wordt veroorzaakt door een chromosoommutatie én een bacterie. Van de kleine monarchvlinder ( Danaus chrysippus ) zijn vier ondersoorten bekend ( D. c. alcippus , D. c. chrysippus , D. c. dorippus en D. c. orientis ), die in Afrika en delen van Azië voorkomen. In Oost-Afrika overlappen de leefgebieden en kunnen de vlinders zich onderling voortplanten. afbeelding 1 Alleen in deze contactzone (het omlijnde gebied in afbeelding 1) blijkt het kleurpatroon van de voorvleugels gekoppeld te zijn aan het geslacht. Bij de kleine monarchvlinder wordt het kleurpatroon van de vleugels bepaald door drie genen: − gen A op chromosoom 4 − gen B op chromosoom 15 − gen G op chromosoom 15 Deze drie genen coderen voor de intensiteit van de oranje kleur (donker of licht), voor een zwarte vleugeltip op de voorvleugel (groot of klein) en voor een witte vlek op de achtervleugel (wel of geen). In de afbeelding is het oranje deel van de vleugels met licht- of donkergrijs aangegeven. Drie fenotypen zijn: 1 een grote zwarte vleugeltip op de voorvleugel 2 een witte vlek op de achtervleugel 3 een donker oranje kleur
Over de monarchvlinders in de contactzone worden de volgende uitspraken gedaan: 1 Er is reproductieve isolatie tussen de ondersoorten. 2 Er treedt allopatrische soortvorming op. 3 Er vindt gene flow plaats.
In afbeelding 2 zijn twee genotypen van vlinders uit de contactzone met de bijbehorende fenotypen weergegeven. afbeelding 2 De genen B en G liggen zo dicht bij elkaar, dat ze vrijwel altijd gekoppeld overerven.
Hoe groot is de kans dat een nakomeling van twee vlinders met de genotypen uit afbeelding 2 genotype A T A t BbGg heeft? En zou als de genen niet gekoppeld waren, deze kans kleiner, even groot of groter zijn? kans deze kans is bij niet-gekoppelde genen 1 A kleiner 4 1 B even groot 4 1 C groter 4 1 D kleiner 8 1 E even groot 8 1 F groter 8