Vraag 3De herintroductie van het przewalskipaard
Hoe pak je dit aan?
- In de tekst staat wat er met de genenpool van przewalskipaarden is gebeurd.
- Bedenk welk verschijnsel optreedt wanneer een populatie plotseling heel klein wordt.
- Vergelijk de vier antwoorden met die situatie en kies het verschijnsel dat erbij past.
Hier verliezen leerlingen punten
- Noem de vakterm voor het verschijnsel en beschrijf niet alleen wat er gebeurt.
- Kies niet op gevoel, maar controleer of het verschijnsel echt over een kleine populatie gaat.
- Let op de spelling van de vakterm, want ook die telt mee voor het punt.
Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.
De vraag als tekst
In 1969 stierven przewalskipaarden uit in het wild. Vanaf 1992 worden przewalskipaarden uit dierentuinen geherintroduceerd in hun natuurlijke habitat. In 2020 maakte San Diego Zoo Global bekend dat het eerste gekloonde przewalskipaard was geboren in hun dierentuin. Het przewalskipaard behoort tot de familie van de paardachtigen. Over de wetenschappelijke naam zijn taxonomen het nog steeds niet eens. Het przewalskipaard (afbeelding 1) wordt aangeduid als Equus przewalskii of als Equus ferus przewalskii . Het ‘gewone’ paard, dat door de mens tam is gemaakt (gedomesticeerd), heeft de naam Equus ferus caballus. Het genoom van deze dieren is verschillend: het przewalskipaard heeft 66 chromosomen; het gewone paard heeft 64 chromosomen. Een kruising van een gewoon paard met een przewalskipaard levert vruchtbare nakomelingen (F1) op met 65 chromosomen. afbeelding 1 Stel dat jij mag bepalen welke van de twee wetenschappelijke namen het przewalskipaard krijgt.
Lange tijd werd aangenomen dat przewalskipaarden wilde paarden zijn: de voorouders van przewalskipaarden zouden nooit gedomesticeerd zijn geweest. Daarmee zouden przewalskipaarden de enige nog levende wilde paarden zijn. Wetenschappers uit verschillende landen hebben onderzocht of dat inderdaad zo is. Het genoom van de eerste gedomesticeerde paarden uit Kazachstan (botaj-paarden en borly-paarden, die circa 5000 jaar geleden leefden) werd vergeleken met dat van andere groepen paarden. Op grond van de resultaten is een cladogram opgesteld (afbeelding 2). afbeelding 2 uitgestorven gedomesticeerde paarden huidige gedomesticeerde paarden huidige przewalskipaarden in het wild uitgestorven przewalskipaarden borly-paarden (gedomesticeerd) botaj-paarden (gedomesticeerd) prehistorische wilde paarden ezels Over het cladogram worden de volgende uitspraken gedaan: 1 De huidige przewalskipaarden zijn wilde paarden. 2 De ezels zijn voorouders van de huidige przewalskipaarden. 3 De huidige przewalskipaarden zijn meer verwant aan huidige gedomesticeerde paarden dan aan prehistorische wilde paarden.
In de eerste helft van de vorige eeuw werden tientallen przewalskipaarden gevangen om in dierentuinen te houden. Uiteindelijk hebben slechts twaalf dieren zich daar succesvol voortgeplant. Alle nu levende przewalskipaarden stammen af van deze dieren. Door de enorme afname van het aantal przewalskipaarden is de genenpool afgenomen.
Wat is de naam voor de afname van de genenpool als gevolg van een enorme afname van de populatiegrootte? A gene flow B het flessenhalseffect (bottleneckeffect) C het stichtereffect (foundereffect) D natuurlijke selectie