Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie vwo/2025 · tijdvak 1

Vraag 22De nijlpaarden van Pablo Escobar

2 puntenStofwisseling van de cel

In Afrika veroorzaken droge perioden een hoge sterfte onder nijlpaarden. In Colombia zijn er geen ernstige droogteperioden. De populatiegrootte zal daar waarschijnlijk op termijn gereguleerd worden door biotische factoren.

Zoals op het examen

Doordat de nijlpaardenpopulatie in Colombia afstamt van slechts vier individuen, is de genenpool van deze populatie anders dan die van populaties in Afrika.

Zoals op het examen

Sommige wetenschappers denken dat de populatie nijlpaarden in Colombia zich zal ontwikkelen tot een aparte soort.

Zoals op het examen

Nijlpaarden worden ‘ecosystem engineers’ genoemd, omdat zij water- en landecosystemen ingrijpend beïnvloeden. Grote grazers zoals nijlpaarden kunnen successie in landecosystemen tegengaan doordat ze de vestiging en/of groei van pioniersoorten en climaxsoorten beïnvloeden.

Zoals op het examen

Organismen die hoger in de voedselketen staan, bevatten relatief meer 15 N.

Zoals op het examen

Verklaar waardoor in de meren met nijlpaarden het verloop van de O 2 -concentratie − ’s nachts anders is dan in meren zonder nijlpaarden; − overdag anders is dan in meren zonder nijlpaarden.

Zoals op het examen
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. Bij deze vraag kijk je eerst naar het verloop van de zuurstof 's nachts in afbeelding 5.
  2. Vergelijk daarna het verloop overdag tussen meren met en zonder nijlpaarden.
  3. Denk na over wat er in het water gebeurt en wat dat voor de zuurstof betekent.
  4. Geef bij beide delen een verklaring die je baseert op de tekst en de grafiek.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Beschrijf eerst wat je in de grafiek ziet en leg daarna pas uit waardoor dat komt.
  • Geef voor de nacht en voor de dag elk een eigen verklaring, want beide delen tellen mee.
  • Noem het proces dat de zuurstof laat veranderen, en niet alleen dat de concentratie stijgt of daalt.
Zuurstofhuishouding in waterGegevens uit een grafiek aflezen en verklarenOorzaak en gevolg in ecologische processen

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 21Alle vragenVraag 23 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Toen de beruchte drugsbaron Pablo Escobar in 1993 was doodgeschoten, legde de Colombiaanse regering beslag op zijn landgoed en privédierentuin. De meeste dieren kregen een ander onderkomen, maar de nijlpaarden werden aan hun lot overgelaten, met grote gevolgen voor de aquatische ecosystemen in Colombia. Rond 1980 haalde Escobar vier nijlpaarden ( Hippopotamus amphibius, afbeelding 1) uit Zuid-Afrika. Na 1993 nam de populatie op het landgoed sterk in grootte toe en verspreidde zich vanuit daar over het uitgestrekte merengebied langs de rivier de Magdalena. Nijlpaarden zijn semi-aquatische herbivoren: overdag verblijven ze in het water, ’s nachts verlaten ze het water om te gaan grazen. afbeelding 1 In 2019 is de groei van de Colombiaanse nijlpaardenpopulatie in kaart gebracht en is er een voorspelling gemaakt van de groei van de populatie in de komende jaren. In afbeelding 2 geven gesloten bolletjes de waargenomen aantallen weer, en open bolletjes de voorspelde aantallen. In 2019 waren er tussen de 65 en 80 nijlpaarden. afbeelding 2 Hieronder staan uitspraken over de populatiegroei van de nijlpaarden (afbeelding 2). 1 De invloed van dichtheidsafhankelijke factoren neemt af naarmate de populatie groter wordt. 2 De sterke groei is mogelijk doordat er een passende niche aanwezig is. 3 Als de groei zich zo doorzet, zal het aantal in 2080 tussen de 13.000 en 15.000 zijn.

In Afrika veroorzaken droge perioden een hoge sterfte onder nijlpaarden. In Colombia zijn er geen ernstige droogteperioden. De populatiegrootte zal daar waarschijnlijk op termijn gereguleerd worden door biotische factoren.

Doordat de nijlpaardenpopulatie in Colombia afstamt van slechts vier individuen, is de genenpool van deze populatie anders dan die van populaties in Afrika.

Sommige wetenschappers denken dat de populatie nijlpaarden in Colombia zich zal ontwikkelen tot een aparte soort.

Nijlpaarden worden ‘ecosystem engineers’ genoemd, omdat zij water- en landecosystemen ingrijpend beïnvloeden. Grote grazers zoals nijlpaarden kunnen successie in landecosystemen tegengaan doordat ze de vestiging en/of groei van pioniersoorten en climaxsoorten beïnvloeden.

Nijlpaarden eten op het land, maar poepen in het water. Ecologen wilden weten wat het effect hiervan is op ecosystemen in Colombia. Ze deden onderzoek in meren met nijlpaarden en in meren zonder nijlpaarden. De ecologen bepaalden daar van kleine organische moleculen: − de verhouding tussen de koolstofisotopen 13 C en 12 C − de verhouding tussen de stikstofisotopen 15 N en 14 N De verhouding 13 C/ 12 C verschilt tussen plantensoorten als gevolg van een verschil in fotosynthese. In gematigde streken zijn de meeste plantensoorten C3-planten. Het CO 2 -fixerende enzym van C3-planten bindt voornamelijk CO 2 met de lichtere koolstofisotoop. C4-planten groeien alleen op land, en komen vaker voor in tropische gebieden zoals in Afrika en Colombia. Deze planten maken gebruik van een CO 2 -fixerend enzym dat minder onderscheid maakt tussen de twee isotopen. Uit de verhouding 15 N/ 14 N van organische stoffen is af te leiden van welk trofisch niveau deze stoffen afkomstig zijn. In afbeelding 3 is de relatie tussen de verhouding 13 C/ 12 C en de verhouding 15 N/ 14 N weergegeven op drie trofische niveaus in twee voedselketens: een voedselketen gebaseerd op C3-planten en een voedselketen gebaseerd op C4-planten. afbeelding 3 Het CO 2 -fixerende enzym van C3-planten bindt CO 2, waardoor een C3-molecuul gevormd wordt.

Organismen die hoger in de voedselketen staan, bevatten relatief meer 15 N.

De resultaten van de bepalingen van de verhouding 13 C/ 12 C en de verhouding 15 N/ 14 N in de Colombiaanse meren zijn weergegeven in afbeelding 4. Elk bolletje geeft het gemiddelde aan van watermonsters die genomen zijn in een bepaald meer. afbeelding 4

Met de toename van het aantal nijlpaarden neemt ook de concentratie organische stoffen in het water toe. De verwachting is dat op den duur eutrofiëring zal ontstaan. In een tweede onderzoek werd gedurende 24 uur de zuurstofconcentratie in het water gemeten in meren met nijlpaarden en in meren zonder nijlpaarden. In afbeelding 5 zijn de resultaten van twee meren met en twee meren zonder nijlpaarden weergegeven. afbeelding 5

Verklaar waardoor in de meren met nijlpaarden het verloop van de O 2 -concentratie − ’s nachts anders is dan in meren zonder nijlpaarden; − overdag anders is dan in meren zonder nijlpaarden.