Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie vwo/2025 · tijdvak 1

Vraag 29Onderzoek naar pijnbeleving

2 puntenSoortvorming

Maria’s ouders voelden wel gewoon pijn. Ergens voor of tijdens het leven van Maria is er een moment geweest dat de Marsili-mutatie in een cel is ontstaan. Hieronder staan drie perioden. 1 de periode waarin de geslachtscellen zijn gevormd waaruit Maria is ontstaan 2 de periode van de klievingsdelingen van de zygote waaruit Maria zich heeft ontwikkeld 3 de periode na Maria’s geboorte

Zoals op het examen

Maria brak eens haar enkel bij een val. Ze voelde wel een steek, maar ze had er verder geen last van. Alleen vanwege de zwelling bezocht ze haar huisarts.

Zoals op het examen

Beredeneer waardoor dit deel van het ZFHX2 - gen in de loop van de evolutie hetzelfde is gebleven.

Zoals op het examen
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. Bedenk eerst welke rol pijn speelt voor een organisme dat zich bezeert.
  2. Denk daarna na over wat er gebeurt als het ZFHX2-eiwit door een verandering anders gaat werken.
  3. Koppel dat aan de kans dat een organisme overleeft en nakomelingen krijgt.
  4. Leg tot slot uit wat dat betekent voor een mutatie die in de populatie blijft voorkomen.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Schrijf niet alleen dat het gen hetzelfde is gebleven, zonder te zeggen waarom.
  • Leg het verband tussen pijn en overleven expliciet uit, want anders mis je het eerste punt.
  • Benoem ook wat er met dragers van de mutatie gebeurt, zodat je antwoord volledig is.
Genetische variatie en mutatiesHet verband tussen genotype en fenotypeOverlevingskans en voortplantingTranscriptiefactoren en hun functie

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 28Alle vragenVraag 30 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Het team van neurobioloog John Wood onderzoekt families waarin een afwijkende pijnbeleving veel voorkomt. In 2018 beschreef Wood een erfelijke aandoening in de familie Marsili die ongevoelig maakt voor pijn. De aandoening kreeg de naam Marsili-syndroom. Het onderzoek van Wood kan bijdragen aan de ontwikkeling van nieuwe medicijnen voor het behandelen van chronische pijn. Letizia Marsili dacht dat ze gewoon stoer en sterk was: pijn, ijskou en bloedhete oppervlakken deden haar niets. Ook haar moeder Maria en vier andere leden van hun familie zijn nauwelijks gevoelig voor pijn, hitte en extreme kou. Wood en zijn team onderzochten Letizia en haar familie. Ze analyseerden het genoom van alle familieleden en vonden de oorzaak: een zeer zeldzame mutatie in het ZFHX2-gen, gelegen op chromosoom 14. Ze noemden deze mutatie de Marsili-mutatie. In afbeelding 1 is de stamboom van de familie van Letizia weergegeven. afbeelding 1

Maria’s ouders voelden wel gewoon pijn. Ergens voor of tijdens het leven van Maria is er een moment geweest dat de Marsili-mutatie in een cel is ontstaan. Hieronder staan drie perioden. 1 de periode waarin de geslachtscellen zijn gevormd waaruit Maria is ontstaan 2 de periode van de klievingsdelingen van de zygote waaruit Maria zich heeft ontwikkeld 3 de periode na Maria’s geboorte

Na bijvoorbeeld een botbreuk ervaren mensen met een normale pijnbeleving eerst een stekende pijn en daarna een zeurende pijn. De pijnsignalen bij stekende pijn worden doorgegeven door A δ -sensorische neuronen; bij zeurende pijn door C-sensorische neuronen. In tabel 1 zijn enkele eigenschappen gegeven van deze twee typen neuronen. tabel 1 A δ -sensorische C-sensorische neuronen neuronen type pijn stekende pijn zeurende pijn diameter uitlopers ( µ m) 1-5 0,2-2 geleidingssnelheid (m/s) 6-30 0,5-2 onderdeel P aanwezig afwezig Behalve de kleine diameter van de uitlopers is ook de afwezigheid van onderdeel P bepalend voor de trage geleidingssnelheid van de C-sensorische neuronen bij zeurende pijn.

Maria brak eens haar enkel bij een val. Ze voelde wel een steek, maar ze had er verder geen last van. Alleen vanwege de zwelling bezocht ze haar huisarts.

De leden van de familie Marsili zijn ongevoelig voor zeurende pijn doordat hun C-sensorische neuronen anders werken als gevolg van een puntmutatie in het ZFHX2 - gen. Het ZFHX2-eiwit is een transcriptiefactor. Door de puntmutatie komen in de C-sensorische neuronen bepaalde genen die betrokken zijn bij de verwerking van pijnsignalen minder tot expressie. In afbeelding 2 is een doorsnede van het ruggenmerg weergegeven. De drie letters (P, Q en R) geven plaatsen aan waar zich cellichamen van neuronen bevinden. afbeelding 2

In tabel 2 is de aminozuurvolgorde van het ZFHX2-eiwit rondom de Marsili-mutatie bij de mens en bij verschillende diersoorten weergegeven. tabel 2 mens met Marsili-mutatie QVWFQNTRARE K KGQFRSTP mens zonder de mutatie QVWFQNTRARE R KGQFRSTP chimpansee QVWFQNTRARE R KGQFRSTP hond QVWFQNTRARE R KGQFRSTP huismuis QVWFQNTRARE R KGQFRSTP De Marsili-mutatie bevindt zich in een deel van het gen waarin normaal geen genetische variatie aanwezig is.

Beredeneer waardoor dit deel van het ZFHX2 - gen in de loop van de evolutie hetzelfde is gebleven.