Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie vwo/2026 · tijdvak 1

Vraag 5Bloedplaatjes belaagd

1 puntReproductie van het organisme

Toen Rosie werd geboren, viel het de verloskundige op dat ze rode en paarse vlekjes had over haar hele lichaam. In het ziekenhuis werd de samenstelling van Rosies bloed bekeken. Het bleek dat ze een vorm van trombocytopenie heeft, een tekort aan bloedplaatjes. De paarse vlekjes bij Rosie zijn kleine bloedingen in de huid (bloeduitstortinkjes). Bloedplaatjes zorgen voor de instandhouding van de cell junctions: de verbindingen tussen de endotheelcellen (dekweefselcellen) van de bloedvaten.

Zoals op het examen

Bloedplaatjes ontstaan in het rode beenmerg. Bij de differentiatie van megakaryoblasten ontstaan grote cellen die uiteindelijk uiteenvallen in kleine blaasjes zonder celkern: de bloedplaatjes. De rijping van de megakaryoblasten wordt gestimuleerd door het signaaleiwit TPO. Een terugkoppelingsmechanisme met het aantal bloedplaatjes zorgt ervoor dat in een gezonde situatie de concentratie bloedplaatjes in het bloed stabiel blijft.

Zoals op het examen

Door het tekort aan bloedplaatjes treedt bij Rosie tijdens een bloeding verminderde bloedstolling op. Interne bloedingen zouden daardoor ernstige gevolgen hebben voor Rosie. Hieronder staan enkele stoffen die betrokken zijn bij bloedstolling. 1 protrombine 2 trombine 3 fibrinogeen 4 fibrine Bij Rosie zal de concentratie van een aantal van deze stoffen lager zijn dan bij een gezonde persoon.

Zoals op het examen
Hoe pak je dit aan?
  1. Lees eerst welke gegevens over de twee genen in tabel 1 staan, zoals chromosoom en allelfrequenties.
  2. Bedenk wat elk van de vier termen betekent en welke gegevens bij die term horen.
  3. Bij elk alternatief kijk je of het bij beide genen past, niet alleen bij één van de twee.
  4. Daarna kies je het alternatief dat bij beide genen klopt.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Kies niet op gevoel, maar controleer elk alternatief tegen de gegevens van beide genen.
  • Let op dat de vraag over beide genen gaat, dus een antwoord dat maar bij één gen past is fout.
  • Geef alleen de letter van je keuze, en onderbouw kort met een verwijzing naar tabel 1 als dat gevraagd wordt.
Soorten erfelijkheid en overervingAllelen en allelfrequentieLigging van genen op chromosomenGegevens uit een tabel gebruiken

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 4Alle vragenVraag 6 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Toen Rosie werd geboren, viel het de verloskundige op dat ze rode en paarse vlekjes had over haar hele lichaam. In het ziekenhuis werd de samenstelling van Rosies bloed bekeken. Het bleek dat ze een vorm van trombocytopenie heeft, een tekort aan bloedplaatjes. De paarse vlekjes bij Rosie zijn kleine bloedingen in de huid (bloeduitstortinkjes). Bloedplaatjes zorgen voor de instandhouding van de cell junctions: de verbindingen tussen de endotheelcellen (dekweefselcellen) van de bloedvaten.

Bloedplaatjes ontstaan in het rode beenmerg. Bij de differentiatie van megakaryoblasten ontstaan grote cellen die uiteindelijk uiteenvallen in kleine blaasjes zonder celkern: de bloedplaatjes. De rijping van de megakaryoblasten wordt gestimuleerd door het signaaleiwit TPO. Een terugkoppelingsmechanisme met het aantal bloedplaatjes zorgt ervoor dat in een gezonde situatie de concentratie bloedplaatjes in het bloed stabiel blijft.

Om de trombocytopenie bij Rosie vast te stellen, is het aantal bloedplaatjes in het bloed bepaald. Door toevoeging van een kleurstof aan een microscopisch preparaat van bloed, worden bloedplaatjes zichtbaar als donkere vlekken. In de afbeelding zijn een microscopisch preparaat van normaal bloed en een microscopisch preparaat van het bloed van Rosie weergegeven. normaal bloed bloed Rosie

Door het tekort aan bloedplaatjes treedt bij Rosie tijdens een bloeding verminderde bloedstolling op. Interne bloedingen zouden daardoor ernstige gevolgen hebben voor Rosie. Hieronder staan enkele stoffen die betrokken zijn bij bloedstolling. 1 protrombine 2 trombine 3 fibrinogeen 4 fibrine Bij Rosie zal de concentratie van een aantal van deze stoffen lager zijn dan bij een gezonde persoon.

Nadat andere oorzaken werden uitgesloten, vermoedden de artsen dat bij Rosie sprake was van een afweerreactie tegen de antigenen op haar bloedplaatjes. Deze antigenen worden HPA’s (human platelet antigens) genoemd. Elk bloedplaatje heeft een aantal verschillende HPA’s. Van de genen die coderen voor deze HPA’s, komen alle aanwezige allelen tot expressie. In tabel 1 zie je gegevens van twee van deze genen. tabel 1 gen chromosoom- allel antigeen allelfrequentie in nummer Noordwest-Europa HPA1-gen 17 1a HPA-1a 0,84 1b HPA-1b 0,16 HPA5-gen 5 5a HPA-5a 0,92 5b HPA-5b 0,08

Waarvan is sprake bij het HPA1-gen en het HPA5-gen op basis van de informatie? A van co-dominante overerving B van gekoppelde overerving C van intermediaire overerving D van multipele allelen