Biologie vwo 2026 · tijdvak 1
Centraal examen, afgenomen op vrijdag 22 mei 2026.
- vragen
- 41
- punten
- 65
- N-term
- 1,2
Opgave 1Bloedplaatjes belaagd
- 1Leg uit – aan de hand van dit gegeven – hoe de bloeduitstortinkjes in Rosies huid ontstaan.Stofwisseling van het organisme2p
- 2Neemt door een toename van het aantal bloedplaatjes de TPO-concentratie af of toe? En is deze regulatie van de concentratie bloedplaatjes een voorbeeld van n…Zelfregulatie van het organismemeerkeuze2p
- 3Hoeveel bloedplaatjes zijn ongeveer aanwezig in een mm 3 bloed van Rosie? Gebruik je informatieboek. A 3 B 30 C 300 D 3.000 E 30.000Zelfregulatie van het organismemeerkeuze2p
- 4Noteer de nummers van die stoffen.Stofwisseling van het organisme2p
- 5Waarvan is sprake bij het HPA1-gen en het HPA5-gen op basis van de informatie? A van co-dominante overerving B van gekoppelde overerving C van intermediaire …Reproductie van het organismemeerkeuze1p
- 6Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar. Noteer erachter of de bijbehorende uitspraak juist of onjuist is.Selectie2p
- 7Verklaar waardoor bloedplaatjes van de foetus normaal gesproken niet terecht kunnen komen in het bloed van de moeder.Reproductie van het organisme1p
- 8Schrijf antigeen, APC’s en T-helpercellen onder elkaar. Noteer erachter of deze dan van de foetus of van de moeder afkomstig zijn.Afweer van het organisme2p
- 9Hoeveel procent van de Noordwest-Europese populatie heeft bloedplaatjes zonder HPA-1a? Neem aan dat de wet van Hardy-Weinberg geldt. A 2,6% B 4,0% C 16% D 27…Soortvormingmeerkeuze2p
- 10Is de allo-immuniteit bij Rosie een vorm van actieve immuniteit of van passieve immuniteit? En welk type antistof tegen HPA-1a en HPA-5b wordt bij haar aange…Afweer van het organismemeerkeuze2p
- 11Schrijf Rosie en moeder onder elkaar. Noteer het genotype van de betreffende persoon erachter. Gebruik de notatie uit tabel 1.Reproductie van het organisme2p
Opgave 2Synthetische biologie: ombouwen van E. coli
- 12Schrijf de nummers 1 en 2 onder elkaar. Noteer erachter welke vorm van symbiose het meest passend is bij de bijbehorende relatie.Interactie in ecosystemen2p
- 13Schrijf de letters Q, R en S onder elkaar. Noteer de naam van de bijbehorende stoffen achter Q en R, en de naam van het bijbehorende proces achter S.Stofwisseling van de cel2p
- 14Is de gemodificeerde E. coli cisgeen of transgeen ? Licht je antwoord toe.Selectie1p
- 15Wat is de elektronendonor bij foto-autotrofe organismen? A licht B H 2 O C O 2Stofwisseling van de celmeerkeuze1p
- 16Leg uit hoe de E. coli -bacteriën in de bioreactor konden evolueren tot volledig autotrofe bacteriën. Benoem ook de selectiedruk die hierbij een rol speelde.Soortvorming2p
- 17− Noteer de naam van het proces waarbij aminozuren geproduceerd worden van glucose en anorganische stoffen. − Geef een voorbeeld van een anorganische verbind…Stofwisseling van de cel2p
- 18Licht toe aan de hand van afbeelding 3 dat de gemodificeerde bacteriën niet of nauwelijks methaanzuur, maar wel CO 2 gebruiken voor de productie van aminozuren.Stofwisseling van de cel2p
- 19Verklaar aan de hand van afbeelding 1 dat bij gebruik van CO 2 en 13 C-methaanzuur toch 13 C in aminozuren terecht kan komen.Stofwisseling van de cel1p
Opgave 3Imker door bijensteken naar de eerste hulp
- 20Leg uit hoe een allergische reactie oedeem veroorzaakt. Gebruik je informatieboek.Afweer van het organisme2p
- 21Verklaar waardoor er bij de eerste steek geen allergische reactie op bijengif kan ontstaan.Afweer van het organisme1p
- 22Welke verandering in de slagader van de pols is normaal voelbaar als de polsslag? En welke druk heerst op dat moment in die slagader? polsslag voelbaar door …Stofwisseling van het organismemeerkeuze2p
- 23Noteer welk type interactie niet aanwezig is bij mellitine. Verklaar je antwoord.Eiwitsynthese1p
- 24Verklaar deze positie aan de hand van het apolaire deel van het eiwit.Eiwitsynthese1p
- 25Wat is de biologische term voor stoffen met deze functie? A enhancers B cascades C receptoren D second messengersMoleculaire en cellulaire interactiemeerkeuze1p
- 26Welke verandering van de membraanpotentiaal kan leiden tot een impuls? En is dit het gevolg van een Ca 2+ -instroom of van een Ca 2+ -uitstroom? kan leiden t…Moleculaire en cellulaire interactiemeerkeuze2p
- 27Schrijf de nummers 1 tot en met 4 onder elkaar. Noteer erachter of het bijbehorende effect wel of geen toename van de bloeddruk zal veroorzaken.Zelfregulatie van het organisme2p
Opgave 4CRISPR in de strijd tegen overgewicht
- 28Verklaar op organisme-niveau dat het functioneel is dat bruin vetweefsel zich rond het hart en de grote bloedvaten bevindt.Stofwisseling van het organisme1p
- 29− Verklaar hoe obesitas zou kunnen bijdragen aan de afwezigheid van bruin vetweefsel. − Verklaar hoe de afwezigheid van bruin vetweefsel zou kunnen bijdragen…Stofwisseling van het organisme2p
- 30Verklaar op moleculair niveau dat bruine en beige vetcellen bij de oxidatieve fosforylering geen ATP produceren.Stofwisseling van de cel1p
- 31Vindt translatie van UCP1-RNA plaats aan ribosomen op het ER of aan vrije ribosomen? En is de UCP1-polypeptideketen in het golgi-systeem geweest? translatie …Eiwitsynthesemeerkeuze2p
- 32Verklaar wat de rol is van de activator-eiwitten bij het tot expressie komen van het UCP1-gen in een beige vetcel.Zelforganisatie van cellen1p
- 33Licht toe dat het voor het onderzoek van belang is dat de muizen immunodeficiënt zijn.Afweer van het organisme1p
- 34Beschrijf op basis van afbeelding 3 waaruit blijkt dat deze CRISPR-techniek mogelijk succesvol gebruikt kan worden voor de behandeling van obesitas.Moleculaire en cellulaire interactie1p
- 35Draagt het toevoegen van de derde groep (met bruine vetcellen) bij aan de betrouwbaarheid of aan de validiteit van het onderzoek? Licht je antwoord toe.Zelforganisatie van cellen1p
- 36Licht toe – aan de hand van afbeelding 4 – dat de beschreven CRISPR-techniek het ontstaan van diabetes type 2 in de muizen heeft tegengegaan.Zelfregulatie van het organisme2p
Opgave 5Zetmeelmatten voor de kust
- 37Noteer zo’n voorbeeld van een gevolg van klimaatverandering en licht toe hoe dit biobouwers zoals zeegras en slijkgras negatief kan beïnvloeden.Regulatie van ecosystemen1p
- 38Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar. Noteer erachter of de bijbehorende uitspraak juist of onjuist is.Regulatie van ecosystemen2p
- 39Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar. Noteer erachter of de bijbehorende uitspraak juist of onjuist is.Zelforganisatie van ecosystemen2p
- 40Geef een ander argument waaruit blijkt dat het gebruik van deze zetmeelmatten een ecologisch duurzame manier is om kust-ecosystemen te herstellen.Interactie in ecosystemen1p
- 41Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar. Noteer erachter of de bijbehorende uitspraak juist of onjuist is.Zelforganisatie van ecosystemen2p