Eiwitsynthese
Eiwitten bepalen hoe een cel eruitziet en wat een cel kan doen. In deze les zie je hoe de informatie in het DNA leidt tot een eiwit met een vaste vorm en werking.
Een cel maakt eiwitten op basis van de informatie in het DNA. Een gen is een stuk DNA dat de volgorde van aminozuren in één eiwit vastlegt.
Eiwitsynthese verloopt in twee stappen. Bij transcriptie wordt een gen afgeschreven naar mRNA. Dat gebeurt in de celkern. Het mRNA verlaat de kern en gaat naar een ribosoom.
Bij translatie leest het ribosoom het mRNA in drietallen van basen. Zo'n drietal heet een codon. Elk codon hoort bij één aminozuur. Een tRNA-molecuul brengt het juiste aminozuur aan. Zo ontstaat een keten van aminozuren.
Die keten vouwt zich tot een vaste driedimensionale vorm. Die vorm bepaalt welke stoffen een eiwit kan binden. Een enzym werkt alleen als het substraat precies past bij de vorm van het enzym.
Daarom bepaalt de volgorde van aminozuren de bouw en de werking van een eiwit. Een verandering in het DNA kan de volgorde veranderen. Dan verandert soms ook de werking van het eiwit.
Onthoud
Het DNA bevat de informatie voor de volgorde van aminozuren in een eiwit.
Transcriptie maakt mRNA in de celkern, en translatie maakt een aminozuurketen bij het ribosoom.
Een codon bestaat uit drie basen en codeert voor één aminozuur.
De aminozuurvolgorde bepaalt de vorm van het eiwit, en de vorm bepaalt de werking.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Welke aminozuurvolgorde ontstaat uit het mRNA AUG UUU GGC UAA? Het mRNA is al gegeven in drietallen.
- 1
Begin bij het startcodon AUG en lees de codons in drietallen.
Veelgemaakte fouten
Transcriptie en translatie worden vaak door elkaar gehaald. Denk aan transcriptie als overschrijven naar mRNA en translatie als vertalen naar aminozuren.
Een codon bestaat uit drie basen, niet uit één base. Tel altijd drie basen per aminozuur.
De werking van een eiwit hangt af van de vorm. Beschrijf de werking dus altijd via de vorm die de aminozuurvolgorde oplevert.
Snel checken
Welke stof brengt de informatie van het gen naar het ribosoom?
Waarom kan een eiwit een andere werking krijgen als de aminozuurvolgorde verandert?