Eigenschappen van stamcellen
Stamcellen zijn de bron van nieuwe cellen in je lichaam. Voor het examen moet je beschrijven welke eigenschappen zij hebben.
Een stamcel heeft twee eigenschappen. Ze kunnen zichzelf delen. En ze kunnen zich ontwikkelen tot gespecialiseerde cellen.
Bij zelfvernieuwing maakt een stamcel bij een celdeling een kopie van zichzelf. Zo blijft de voorraad stamcellen op peil. Bij een asymmetrische celdeling ontstaan twee verschillende dochtercellen. Eén dochtercel blijft stamcel. De andere gaat differentiëren en wordt bijvoorbeeld een rode bloedcel of een spiercel.
Dat differentiëren gebeurt door genexpressie. In een stamcel worden andere genen afgelezen dan in een gespecialiseerde cel. Daardoor krijgt de cel een eigen vorm en een eigen functie.
De mate waarin een stamcel kan differentiëren noem je potentie. Er zijn drie niveaus:
- Totipotent: de cel kan een compleet organisme vormen.
- Pluripotent: de cel kan alle celtypen van het lichaam maken.
- Multipotent: de cel kan meerdere celtypen maken, meestal binnen één weefsel.
Onthoud
Een stamcel kan zichzelf delen. Dit heet zelfvernieuwing.
Bij een asymmetrische celdeling blijft één dochtercel stamcel.
De andere dochtercel differentieert tot een gespecialiseerde cel.
Potentie zegt hoeveel celtypen een stamcel kan maken.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een stamcel in het beenmerg deelt zich. Wat ontstaat er na die celdeling?
- 1
Bij de celdeling ontstaan twee dochtercellen.
Veelgemaakte fouten
Denk niet dat alle stamcellen evenveel kunnen. Kijk naar de potentie, want die verschilt per stamcel.
Verwar zelfvernieuwing niet met differentiëren. Bij zelfvernieuwing ontstaat weer een stamcel, bij differentiatie een gespecialiseerde cel.
Zeg niet dat een stamcel nooit meer deelt. Stamcellen blijven delen, zodat weefsel kan worden aangevuld.
Snel checken
Welke twee eigenschappen hebben stamcellen?
Een stamcel uit het beenmerg kan verschillende soorten bloedcellen maken, maar geen zenuwcellen. Welke term past hierbij?