Responsen in het cytoplasma en responsen die genexpressie bevorderen
Cellen krijgen voortdurend signalen van buiten en moeten daarop reageren. Bij het examen moet je kunnen aangeven of een respons in het cytoplasma plaatsvindt of dat hij genexpressie bevordert.
Een cel krijgt voortdurend signalen van buiten. Hormonen en andere signaalstoffen sturen wat de cel doet. Waar de signaalstof zijn receptor vindt, bepaalt welke respons er volgt.
Veel signaalstoffen komen niet zomaar door de celmembraan. Zij binden aan een receptor in de membraan. De receptor geeft het signaal daarna door naar binnen, vaak via een tweede boodschapper zoals cAMP. Zo worden enzymen in het cytoplasma geactiveerd of juist uitgeschakeld. Deze respons is snel. Er zijn geen nieuwe eiwitten nodig, omdat een enzym dat al aanwezig is kan worden geactiveerd.
Andere signaalstoffen, zoals steroïde hormonen, zijn klein en goed oplosbaar in vet. Zij gaan door de membraan heen naar binnen. In de cel binden zij aan een receptor. Dat complex bindt aan het DNA en bevordert of remt de transcriptie van bepaalde genen. Er ontstaan dan nieuwe mRNA-moleculen en daarna nieuwe eiwitten. Dit gaat langzamer, maar het effect kan lang aanhouden.
Bij een vraag over een respons let je dus op twee dingen. Waar bindt de signaalstof? En wordt er via genexpressie iets veranderd aan de aanmaak van eiwitten?
Onthoud
Een signaalstof die niet door de membraan past, bindt aan een receptor in de membraan.
Een respons in het cytoplasma verandert de activiteit van bestaande eiwitten, zoals enzymen.
Een signaalstof die door de membraan gaat, kan binnen aan een receptor binden die aan DNA bindt.
Een respons die genexpressie bevordert, verandert welke eiwitten de cel maakt, en gaat daardoor langzamer.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een cel krijgt twee signalen. Bepaal of elke respons in het cytoplasma plaatsvindt of genexpressie bevordert.
- 1
Adrenaline is een grote, polaire signaalstof en kan niet zomaar de membraan door.
Veelgemaakte fouten
Je denkt dat elke respons via genexpressie verloopt. Kijk eerst waar de receptor zit, want veel responsen gebeuren al in het cytoplasma.
Je denkt dat een respons in het cytoplasma het DNA verandert. Die respons verandert alleen de activiteit van bestaande eiwitten.
Je denkt dat een respons via genexpressie sneller werkt. Er moeten eerst mRNA en nieuwe eiwitten worden gemaakt, dus die respons duurt langer.
Snel checken
Welke bewering over responsen is juist?
Adrenaline bindt aan een receptor in de celmembraan. Welke respons hoort daarbij het meest?