Waar en hoe voedingsstoffen verteerd worden
In deze les leer je waar eten verteerd wordt en welke factoren de vertering kunnen veranderen. Dat komt op het examen terug bij vragen over darmziekten en stoornissen in de stofwisseling.
Vertering is het afbreken van grote voedingsstoffen tot kleine stoffen die het lichaam kan opnemen. Koolhydraten, eiwitten en vetten zijn te groot om zo door de darmwand te gaan.
De vertering gebeurt op een aantal plekken. In de mond begint de afbraak van zetmeel door speeksel. In de maag worden eiwitten afgebroken door maagsap met zuur en enzymen. De meeste afbraak gebeurt in de dunne darm. Daar komen enzymen uit de alvleesklier en de darmwand. Zo ontstaan monosachariden, aminozuren en vetzuren.
De kleine stoffen worden opgenomen door het darmepitheel. Het darmepitheel zit op de darmvlokken. Op de cellen van de vlokken zitten transporteiwitten. Die brengen bijvoorbeeld glucose naar het bloed.
Als één van deze onderdelen minder goed werkt, verandert de vertering. Dat kan gebeuren door minder enzymen, minder transporteiwitten of minder darmvlokken. Een ontsteking van de darm kan dat veroorzaken. Ook een verkeerde zuurgraad in de maag kan de werking van enzymen veranderen.
- Vertering vindt vooral plaats in de dunne darm.
- Enzymen breken de voedingsstoffen af.
- Transporteiwitten en darmvlokken zorgen voor opname in het bloed.
Onthoud
Zetmeel begint in de mond met speeksel, eiwitten in de maag.
De meeste vertering gebeurt in de dunne darm met enzymen.
Darmvlokken en transporteiwitten zorgen voor de opname van glucose in het bloed.
Minder enzymen, minder vlokken of minder transporteiwitten vertragen de vertering en opname.
Een ontsteking van het darmepitheel kan deze factoren tegelijk veranderen.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag gaat het om een kleinere hoeveelheid darmvlokken door ontstekingen. Je moet twee gevolgen noemen uit afbeelding 1 en verklaren hoe dit leidt tot vermoeidheid.
- 1
Op het darmepitheel zitten verteringsenzymen. Minder vlokken betekent minder van deze enzymen.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen denken dat eiwitten in de mond al worden afgebroken. Onthoud dat in de mond vooral zetmeel wordt afgebroken en eiwitten pas in de maag.
Leerlingen verwarren vertering met opname. Bij vertering worden stoffen kleiner, bij opname komen ze in het bloed terecht via de darmvlokken.
Snel checken
Waar begint de chemische afbraak van eiwitten?
Welke verandering zorgt ervoor dat er minder glucose in het bloed komt?