Het transportstelsel van planten
Een plant vervoert water, mineralen en suikers door het hele lichaam via het transportstelsel. Bij examenvragen over verdamping, opname en groei komt dit onderwerp steeds terug.
Een plant heeft wortels, een stengel en bladeren. Die delen werken samen via het transportstelsel. Dat stelsel bestaat uit vaatbundels die door wortel, stengel en blad lopen. Een vaatbundel bevat twee weefsels: xyleem en floëem.
Het xyleem bestaat uit houtvaten. Houtvaten zijn dode, holle cellen. Daardoor kan water er makkelijk doorheen stromen. Het xyleem voert water en mineralen van de wortels naar de bladeren. In de bladeren verdampt water via de huidmondjes. Daardoor ontstaat een zuigkracht. Die zuigkracht trekt water omhoog door de houtvaten. Dit heet transpiratiestroom.
Het floëem bestaat uit zeefvaten. Zeefvaten zijn levende cellen met zeefplaten tussen de cellen. Het floëem voert suikers door de plant. De suikers ontstaan bij fotosynthese, meestal in de bladeren. Van die bron gaan ze naar de putten. Putten zijn wortels, vruchten en groeiende delen. Het transport kan in beide richtingen gaan.
Xyleem en floëem werken dus samen. Water en mineralen komen omhoog naar de bladeren. Suikers gaan naar de plekken waar de plant ze nodig heeft.
Onthoud
Xyleem voert water en mineralen van de wortels naar de bladeren.
Floëem voert suikers van de bron naar de putten.
Verdamping via de huidmondjes trekt water omhoog door het xyleem.
Houtvaten zijn dode cellen en zeefvaten zijn levende cellen.
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
Bij deze vraag moet je uitleggen waarom open huidmondjes Striga helpen om stoffen uit de gastheerplant te krijgen.
- 1
Open huidmondjes zorgen voor veel verdamping bij Striga.
Veelgemaakte fouten
Xyleem en floëem worden vaak door elkaar gehaald; bedenk dat xyleem water en mineralen vervoert en floëem suikers.
Denken dat het xyleem water actief omhoog pompt; het water wordt vooral omhoog getrokken doordat er in de bladeren water verdampt.
Denken dat het floëem alleen van wortel naar blad gaat; suikers stromen van bron naar putten, en dat kan naar beide kanten.
Snel checken
In welk weefsel wordt water met mineralen van de wortel naar het blad vervoerd?
Welke uitspraak over het floëem is juist?