Hoe doelwitorganen op hormonen reageren
Een hormoon bereikt via het bloed veel cellen, maar niet elke cel reageert erop. In het examen moet je uit een situatie afleiden hoe een doelwitorgaan op een hormoon reageert.
Een hormoon reist via het bloed door het hele lichaam. Toch reageert niet elke cel. Alleen een doelwitcel heeft een receptor die past bij dat specifieke hormoon. Het hormoon past op de receptor als een sleutel in een slot. Past het niet, dan gebeurt er niets.
Om de reactie van een doelwitorgaan af te leiden, werk je in drie stappen:
- Welk hormoon is er en welk orgaan krijgt het binnen?
- Welke receptor heeft dat orgaan voor dit hormoon?
- Wat verandert er in het orgaan als het hormoon bindt?
De reactie kan een verandering in de stofwisseling zijn, zoals het opnemen van glucose uit het bloed. Ook kan een spier samentrekken of kan de wand van een bloedvat veranderen. Zoek dus naar het gevolg dat bij het orgaan past.
In een examenvraag staat de situatie vaak in de tekst of in een figuur. Daar lees je af welk hormoon een rol speelt. Daarna redeneer je naar het effect op het doelwitorgaan. Daarom let je ook op wat dat effect betekent voor het organisme, bijvoorbeeld voor de foetus.
Onthoud
Een hormoon werkt alleen op cellen met een receptor die bij dat hormoon past.
Het doelwitorgaan reageert met een verandering, zoals meer glucose opnemen of een spier die samentrekt.
Redeneer van hormoon naar receptor naar effect op het doelwitorgaan.
Het gevolg voor het organisme volgt uit de verandering in het doelwitorgaan.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag moet je uitleggen waarom twee veranderingen gunstig zijn voor de foetus. Je kijkt daarvoor naar het effect van elke verandering.
- 1
Bij verandering 1 verliezen de slagadertjes in de decidua hun spierweefsel.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen denken dat een hormoon alle cellen beïnvloedt. Kijk eerst welke receptor het doelwitorgaan heeft.
Noem bij een vraag over het effect niet alleen het hormoon. Beschrijf ook wat het doelwitorgaan doet en wat dat oplevert.
Haal oorzaak en gevolg niet door elkaar. Eerst beschrijf je de verandering in het orgaan, daarna het effect voor het organisme.
Snel checken
Waarom reageert een spiercel wel op adrenaline, terwijl een huidcel dat niet doet?
Na een maaltijd bindt insuline aan levercellen. Wat is het gevolg voor de levercellen?