Afweer van het organisme: organen en cellen
Het afweersysteem bestaat uit organen en cellen die samenwerken tegen ziekteverwekkers. Voor het examen moet je weten hoe elk onderdeel is gebouwd, hoe het werkt en wat het voor het lichaam doet.
Het afweersysteem beschermt je lichaam tegen bacteriën, virussen en andere indringers. Dat gebeurt met cellen en organen die samen werken.
De belangrijkste cellen van de afweer zijn de witte bloedcellen. De meeste ontstaan in het rode beenmerg. Daar worden ook de fagocyten en de NK-cellen aangemaakt.
Fagocyten nemen ziekteverwekkers op en breken ze af. Ze bewegen door het bloed en door weefsel naar plekken waar een infectie is. NK-cellen herkennen lichaamseigen cellen die ziek zijn, bijvoorbeeld door een virus, of cellen die kanker zijn geworden. Ze doden die cellen. Complement-eiwitten zijn eiwitten in het bloed. Ze markeren bacteriën, zodat fagocyten ze makkelijker opeten, en ze kunnen bacteriën ook zelf openbreken.
Deze organen spelen een rol bij de afweer:
- Rode beenmerg, waar witte bloedcellen worden gemaakt.
- Thymus, waar T-cellen rijpen.
- Milt, die bloed filtert en oude bloedcellen afbreekt.
- Lymfeklieren, die lymfe filteren en plekken zijn waar afweercellen samenkomen.
Let op het verschil tussen de plek waar cellen worden gemaakt en de plek waar ze rijpen. Dat verschil komt vaak terug in vragen.
Onthoud
Witte bloedcellen worden meestal in het rode beenmerg aangemaakt.
Fagocyten nemen ziekteverwekkers op en breken ze af.
NK-cellen doden lichaamseigen cellen die ziek zijn of kanker zijn geworden.
De thymus is de plek waar T-cellen rijpen, de milt filtert het bloed.
Complement-eiwitten helpen bij het markeren en doden van bacteriën.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag moet je twee dingen noemen over trekken van ganzen, een voordeel en een nadeel. Het voordeel haal je uit het onderzoek.
- 1
In de context staat dat ganzen op Spitsbergen minder complement-eiwitten, minder fagocyten en minder NK-cellen hebben.
Veelgemaakte fouten
Verwar fagocyten niet met NK-cellen. Fagocyten eten ziekteverwekkers op, terwijl NK-cellen lichaamseigen cellen doden die ziek zijn.
Denk niet dat de thymus de plek is waar alle witte bloedcellen ontstaan. De meeste worden in het beenmerg gemaakt, en in de thymus rijpen alleen de T-cellen.
Schrijf bij een voordeel of nadeel ook op wat het voor het organisme betekent. Alleen zeggen dat er iets verandert is niet genoeg.
Snel checken
Welk orgaan filtert het bloed en speelt een rol bij de afweer?
Welke uitspraak over fagocyten is juist?