Evenwichtssituaties van ecosystemen
Een ecosysteem is zelden helemaal stil. In deze les leer je welke evenwichtssituaties er zijn en hoe je ze herkent in gegevens.
Een ecosysteem bestaat uit veel populaties die elkaar beïnvloeden. Daarom verandert de grootte van die populaties steeds een beetje. Bij een dynamisch evenwicht schommelen de aantallen rond een gemiddelde waarde. De aantallen gaan omhoog en omlaag, maar het ecosysteem blijft in balans. Dat is de normale situatie in een natuurlijk ecosysteem. Na een verstoring, zoals een droge zomer, kan het ecosysteem uit balans raken. Een ecosysteem met veerkracht keert dan terug naar de oorspronkelijke toestand. De soorten en hun aantallen komen weer op het oude niveau. Soms verandert een verstoring blijvend, bijvoorbeeld door het verdwijnen van een belangrijke soort of door verontreiniging. Dan ontstaat een nieuw evenwicht met andere soorten en andere verhoudingen. Het ecosysteem is dan wel weer in balans, maar in een andere toestand. Let bij gegevens op twee dingen. Schommelt de grootte rond een vast gemiddelde? En keert de situatie na een verstoring terug naar het begin, of ligt er een andere toestand vast?
Onthoud
Bij dynamisch evenwicht schommelen de aantallen rond een gemiddelde.
Na een tijdelijke verstoring keert het ecosysteem terug naar het oude evenwicht.
Een blijvende verandering kan leiden tot een nieuw evenwicht met andere soorten.
Schommelingen betekenen niet automatisch dat een ecosysteem uit evenwicht is.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een populatie muizen in een weiland wordt acht jaar lang geteld. Welke evenwichtssituatie laat die telling zien?
- 1
Bekijk eerst of de telling constant blijft of schommelt.
Veelgemaakte fouten
Een leerling ziet schommelingen en concludeert dat er geen evenwicht is. Kijk liever of de schommelingen rond een vast gemiddelde blijven.
Een leerling verwart terugkeer naar het oude evenwicht met een nieuw evenwicht. Vergelijk de soortensamenstelling na de verstoring met die van voor de verstoring.
Een leerling denkt dat een ecosysteem in evenwicht stilstaat. Een ecosysteem in evenwicht kan juist voortdurend veranderen binnen grenzen.
Snel checken
In een meer schommelt het aantal karpers jaar na jaar rond een gemiddelde van 1200 dieren. Welke evenwichtssituatie past hier het best bij?
Na een droge zomer keert een bos na enkele jaren terug naar dezelfde soortensamenstelling als voor de droogte. Welke evenwichtssituatie beschrijft dit?