Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Economie havo/2026 · tijdvak 2

Vraag 25Stop: verkeersbordenkartel

2 puntenSpeltheorie
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. In spelboom 1 staan de keuzes van beide ondernemingen met bijbehorende kortingspercentages.
  2. Denk na over welke keuze de onderneming die als laatste beslist het beste uitkomt.
  3. Kijk daarna welke keuze de andere onderneming dan het meest oplevert.
  4. Laat in je antwoord zien met welke getallen uit de spelboom je redeneert.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Let op de volgorde van de keuzes in de spelboom, want die bepaalt wie als laatste beslist.
  • Er wordt een kortingspercentage gevraagd, dus geef dat percentage en niet alleen de naam van een keuze.
  • Schrijf de redenering met de getallen erbij op, anders krijg je niet alle punten.
Spelbomen lezen en gebruikenSpeltheorie en strategisch gedrag van ondernemingenKartels en de rol van de ACMRedeneren met getallen uit een tabel of schema

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 24Alle vragenVraag 26 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

De overheid van Nederland doet een aanbesteding voor nieuwe verkeersborden. Hiervoor vraagt ze alle vijf ondernemingen die actief zijn op deze markt, om een bod uit te brengen. De ondernemingen weten niet van elkaar wat de hoogte is van het bod dat zij gaan uitbrengen. De overheid kiest voor het laagste bod, omdat de productie en levering bij elke onderneming hetzelfde is.

Het aantal verkeersborden dat moet worden geproduceerd, is te groot voor één onderneming. De onderneming Rond en de onderneming Kruis zijn al herhaaldelijk met elkaar in gesprek geweest en hebben een geheime afspraak over hun productie en het bod dat zij gaan uitbrengen. Deze ondernemingen vormen dus een kartel.

Als er sprake zou zijn van een maximumprijs van de overheid op de markt voor verkeersborden dan heeft dat invloed op deze markt.

De Autoriteit Consument en Markt (ACM = toezichthouder) kan in actie komen als zij het bestaan van een kartel vermoedt. De deelnemende bedrijven van het kartel krijgen dan een boete opgelegd. De wijze waarop de ACM de hoogte van de boete berekent, staat in tabel 1. Tabel 1 Hoogte van de boete bij constatering van een kartel Regels Basis van de boete De omzet van de opdracht: € 872.990 Hoogte van de boete 45% van de omzet Mogelijkheden tot het verkrijgen van korting op de vastgesteld boete: Toegeven van kartel en inzage 60% korting op de hoogte van de geven in alle documenten oorspronkelijke boete Klikken (uit eigen beweging Boetevermindering van 100% van de kartel melden bij de ACM) oorspronkelijke boete Gebruik tabel 1.

De directeuren van de ondernemingen Rond en Kruis stellen een spelboom op om een gezamenlijk strategie af te spreken. Spelboom 1 Kortingspercentages op de hoogte van de boete bij constatering van een kartel Gebruik spelboom 1.

Verklaar met behulp van getallen uit de spelboom welk kortingspercentage de onderneming Kruis krijgt.