Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Economie havo/2026 · tijdvak 2

Vraag 7Druiven

2 puntenKostenstructuur en opbrengsten
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. Bedenk eerst dat je de omzet van Afrikaanse druiven in twee jaren moet vergelijken.
  2. Reken de totale markt in 2025 en 2026 uit, want het aandeel alleen is niet genoeg.
  3. Bereken daarna de Afrikaanse omzet in 2026 en vergelijk die met de omzet in 2025.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Vergeet niet dat de omzet van de hele markt in 2026 is gedaald, niet alleen het aandeel.
  • Reken het verschil uit als procent van de nieuwe omzet in plaats van van de oude omzet.
  • Laat je tussenstappen zien, zodat je bij een fout nog deelpunten kunt krijgen.
procentuele verandering berekenenaandeel en totaal in een omzetberekeningrekenen met procenten en groeifactoren

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 6Alle vragenVraag 8 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Fruit bevat veel gezonde voedingsstoffen en vitamines. Fruit wordt steeds populairder bij consumenten. Hierdoor is er sprake van een groei van deze markt.

Een econoom onderzoekt de totale markt voor druiven binnen de EU. Figuur 1 toont deze markt. Figuur 1 Druivenmarkt binnen de EU De vraaglijn geeft de betalingsbereidheid van consumenten weer voor geproduceerde druiven binnen de EU. Gebruik figuur 1.

Gebruik figuur 1.

De EU heeft kwaliteitseisen ingesteld voor druiven die ook gelden voor de import van de EU. Een van de kwaliteitseisen is een beperking van de hoeveelheid bestrijdingsmiddelen. De econoom stelt dat deze kwaliteitseis gevolgen heeft voor de productiekosten van druiven.

De econoom onderzoekt de markt nadat de kwaliteitseis is ingegaan en schetst daarin een toegenomen vraag naar in de EU geproduceerde druiven (zie de uitwerkbijlage). Gebruik de uitwerkbijlage.

In de EU is er sprake van hoge inflatie. Een van de oorzaken zijn de importbeperkende maatregelen. De econoom adviseert daarom de EU om alle importbeperkende maatregelen af te schaffen.

Afrika produceert veel druiven. In 2025 was het Afrikaanse aandeel in de omzet op de Europese markt 75%. In 2026 is dit aandeel gestegen naar 90%, terwijl de omzet op de Europese markt in dezelfde periode met 6% daalde.

Bereken met hoeveel procent de omzet van Afrikaanse druiven in Europa is veranderd in 2026 ten opzichte van 2025.