In een grafiek of tabel met de totale kosten en totale opbrengsten van een producent welke prijs en afzet de producent zal kiezen gegeven zijn doelstelling (integrale benadering; volledige mededinging / volkomen concurrentie en monopolie). (alleen verbaal en grafisch, niet rekenkundig)

Sinds 2018 6× de hoofdzaak van een examenvraag, voor het laatst in 2026.

Producentengedrag: welke prijs en afzet kiest de producent?

Een producent wil zo veel mogelijk winst maken. Met een grafiek van de totale opbrengsten en totale kosten zie je welke afzet daarbij hoort, bij volkomen concurrentie en bij een monopolie.

De producent kiest de afzet waarbij het verschil tussen de totale opbrengst (TO) en de totale kosten (TK) het grootst is. Dat is de integrale benadering. Dan is de winst het hoogst.

In de grafiek zie je dit als de afstand tussen de TO-lijn en de TK-lijn. Let op de afstand die het grootst is. Het snijpunt van de lijnen is niet het punt van maximale winst. Daar is de winst juist nul.

Bij de maximale winst lopen de raaklijnen aan TO en TK evenwijdig. De opbrengst van één extra product is dan gelijk aan de extra kosten. Dat is de marginale opbrengst (MO) en de marginale kosten (MK). Dus geldt MO = MK.

Bij volkomen concurrentie kan de producent de prijs niet beïnvloeden. De TO-lijn is dan een rechte lijn vanuit de oorsprong. De producent kiest de afzet waarbij P = MK.

Bij een monopolie bepaalt de producent zelf de prijs. Hij kan dan minder verkopen als hij duurder wordt. De TO-lijn is daarom een bocht en geen rechte lijn. Ook dan kiest de producent de afzet waarbij MO = MK. De prijs leest hij af op de vraaglijn bij die afzet. Die prijs ligt hoger dan MO.

Onthoud

  • De producent kiest de afzet met het grootste verschil tussen TO en TK.

  • Het snijpunt van TO en TK is het punt waar de winst nul is.

  • Bij maximale winst geldt MO = MK, met evenwijdige raaklijnen aan TO en TK.

  • Bij volkomen concurrentie is de prijs gegeven en geldt P = MK.

  • Bij een monopolie leest de producent de prijs af op de vraaglijn.

Voorbeeld uit een echt examen

none

Een monopolist heeft in één grafiek een TO-lijn en een TK-lijn. Welke afzet kiest hij voor de maximale winst?

  1. 1

    Kijk eerst waar de afstand tussen de TO-lijn en de TK-lijn het grootst is.

Veelgemaakte fouten

  • Kies niet het snijpunt van TO en TK. Kies de afzet waarbij het verschil tussen TO en TK het grootst is.

  • Een monopolist leest de prijs af op de vraaglijn bij de afzet waar MO gelijk is aan MK. Hij neemt niet zomaar de prijs waar MO en MK elkaar kruisen.

  • Bij volkomen concurrentie is de prijs gegeven. Zoek daar dus de afzet waar P gelijk is aan MK, en niet een hogere prijs.

Snel checken

Bij welke afzet maakt een producent de meeste winst volgens de integrale benadering?

Welke afzet kiest een monopolist voor de maximale winst?