Winstmaximalisatie: marginale benadering
Een producent wil met zijn productie en prijs zo veel mogelijk winst maken. In het centraal examen moet je dat met grafieken of tabellen kunnen beschrijven, vaak met de marginale opbrengst en marginale kosten.
Een producent maximaliseert zijn winst door de afzet te kiezen waarbij de marginale opbrengst (MO) gelijk is aan de marginale kosten (MK). Zolang de extra opbrengst van één eenheid hoger is dan de extra kosten, levert extra productie meer winst op. Vanaf het punt waarop MO = MK kost de volgende eenheid meer dan zij oplevert, en daalt de winst weer.
Bij volkomen concurrentie is de prijs voor de producent gegeven. Daarom is de MO gelijk aan de marktprijs, en geldt: P = MO = MK. De producent kiest dan de afzet waarbij de prijs gelijk is aan de marginale kosten.
Bij een monopolist ligt het anders. Een monopolist kan de prijs beïnvloeden, dus de MO ligt onder de prijs. De monopolist kiest de afzet waarbij MO = MK en haalt de bijbehorende prijs uit de vraaglijn. De prijs is dus hoger dan de MK.
De integrale benadering geeft hetzelfde resultaat. Daarbij zoek je de afzet waarbij het verschil tussen totale opbrengst en totale kosten het grootst is. Dat is het punt waar de helling van de totale opbrengst gelijk is aan de helling van de totale kosten, en dat is de MO = MK-situatie.
Bij het kostendekkende resultaat let je op het gemiddelde. Een producent maakt verlies als de prijs lager is dan de gemiddelde totale kosten (GTK) bij de gekozen afzet.
Onthoud
Winstmaximum: MO = MK, waarbij de winst het grootst is.
Volkomen concurrentie: P = MO = MK; de prijs is gegeven voor de producent.
Monopolist: kiest afzet bij MO = MK en haalt de prijs uit de vraaglijn; P is groter dan MO.
Resultaat per eenheid is P minus GTK; totaal resultaat is de winst of het verlies over de afzet.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een monopolist heeft de vraagfunctie P = 20 − q en de totale kosten TK = 20 + 2q + 0,5q². Bereken de winstmaximale afzet, de prijs en de maximale winst.
- 1
Bepaal de totale opbrengst: TO = P · q = 20q − q².
Veelgemaakte fouten
Leerlingen stellen bij een monopolist de prijs gelijk aan MK; kies de afzet bij MO = MK en lees de prijs af op de vraaglijn.
Leerlingen verwarren de winstmaximale afzet met de afzet waarbij de totale opbrengst het hoogst is; de winst is pas maximaal bij MO = MK.
Leerlingen rekenen het resultaat met de gemiddelde kosten van een andere afzet; reken de winst altijd met TO minus TK bij de gekozen afzet.
Snel checken
Een producent in volkomen concurrentie maximaliseert zijn winst. Welke voorwaarde geldt dan voor de gekozen afzet?
Een monopolist kiest de afzet waarbij MO = MK. Hoe bepaalt hij daarna de prijs?