Producentengedrag: de afzet en prijs kiezen bij maximale winst
Een producent wil zijn winst zo groot mogelijk maken. Met marginale kosten en marginale opbrengst bepaalt hij welke afzet en welke prijs daarbij horen, en dat komt op het examen terug.
Een producent wil meestal zo veel mogelijk winst maken. Hij vergelijkt daarom per extra product wat het oplevert met wat het kost.
De marginale opbrengst (MO) is de extra opbrengst van één extra product. De marginale kosten (MK) zijn de extra kosten van dat product. Zolang de MO hoger is dan de MK, levert de extra eenheid winst op. Is de MK hoger, dan verlies je op die eenheid.
De winst is dus het hoogst bij de afzet waar MO gelijk is aan MK. Van daaruit gaat de producent naar de vraaglijn om de prijs af te lezen. In een grafiek zoek je eerst het snijpunt van MO en MK. Vervolgens loop je verticaal naar de vraaglijn.
Bij volkomen concurrentie is de prijs voor de producent een gegeven. Elke extra verkochte eenheid levert dan precies die prijs op, dus MO is gelijk aan de prijs. De producent kiest de afzet waar de prijs gelijk is aan de MK.
Bij een monopolie is de producent de enige aanbieder. Zijn vraaglijn is de markt zelf. Elke extra verkoop drukt de prijs, dus de MO ligt onder de vraaglijn. De afzet kies je weer waar MO gelijk is aan MK. De prijs haal je van de vraaglijn bij die afzet, niet van de MK-lijn.
Bij een heffing per product stijgt de MK met het bedrag van de heffing. De MK-lijn schuift omhoog. De afzet daalt en de prijs stijgt, maar minder dan de heffing. Het deel van de heffing dat in de prijs terechtkomt, is de doorberekening.
Onthoud
De producent kiest de afzet waar MO gelijk is aan MK.
Bij volkomen concurrentie is de MO gelijk aan de prijs.
Bij een monopolie lees je de prijs af op de vraaglijn.
Een heffing verschuift de MK-lijn omhoog en verhoogt de prijs minder dan de heffing.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag reken je uit welk deel van de vleestaks Kuus bv na invoering doorberekent in de verkoopprijs.
- 1
Stel de MO gelijk aan de nieuwe MK. Dat geeft een afzet van 3,5 miljoen kilo.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen lezen de prijs af op de MK-lijn, terwijl je de prijs altijd op de vraaglijn bij de gekozen afzet afleest.
Leerlingen kiezen de afzet waar de totale opbrengst het hoogst is, terwijl de producent kiest waar MO gelijk is aan MK.
Leerlingen denken dat een heffing de prijs net zo hard verhoogt als de heffing zelf, terwijl de prijs meestal minder stijgt.
Snel checken
Een producent in volkomen concurrentie wil maximale winst maken. Bij welke afzet kiest hij?
Een monopolist kiest in een grafiek de afzet waar MO gelijk is aan MK. Hoe bepaalt hij daarna de prijs?