Toezicht door de overheid: ACM, AFM en het kartelverbod
De overheid let erop dat bedrijven eerlijk met elkaar concurreren. Over de ACM, de AFM en het kartelverbod worden in het examen vaak vragen gesteld.
De overheid houdt toezicht op markten, zodat bedrijven eerlijk concurreren en consumenten erop kunnen vertrouwen. Twee toezichthouders zijn daarbij belangrijk.
De Autoriteit Consument en Markt (ACM) let op de mededinging. Kartels zijn verboden. Bedrijven die geheime afspraken maken over prijs, productie of bod, lopen dus een boete op. De ACM controleert ook of overnames gemeld moeten worden. Dat gebeurt wanneer de omzet van de bedrijven boven bepaalde grenzen ligt.
De Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt toezicht op de financiële markten. De AFM let erop dat financiële producten eerlijk en zorgvuldig worden aangeboden aan consumenten.
Bij een kartel berekent de ACM de boete meestal als percentage van de omzet van de opdracht. Daarna kan een bedrijf korting krijgen. Een bedrijf dat meewerkt aan het onderzoek of zichzelf meldt, betaalt minder. Wie zichzelf uit eigen beweging meldt, krijgt de hele oorspronkelijke boete kwijtgescholden.
Zo zorgt de overheid dat bedrijven zich aan de regels houden en dat de markt goed blijft werken.
Onthoud
De ACM houdt toezicht op de mededinging en op overnames.
Kartels zijn verboden, en bedrijven die meedoen krijgen een boete.
Bij een kartelboete telt de omzet van de opdracht als grondslag.
De AFM let op eerlijke financiële markten en eerlijke producten voor consumenten.
Een bedrijf dat meewerkt of zichzelf meldt, krijgt korting op de boete.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag gaat het om een onderneming in een kartel die toegeeft en inzage geeft in de documenten. De omzet van de opdracht is € 872.990.
- 1
Met tabel 1 is de boete 45% van de omzet: 0,45 × € 872.990 = € 392.845,50.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen rekenen de korting over de omzet. Reken de korting altijd over de oorspronkelijke boete.
Leerlingen verwarren de ACM met de AFM. Onthoud dat de ACM over mededinging gaat en de AFM over financiële markten.
Leerlingen denken dat elke overname gemeld moet worden. Controleer eerst of aan beide voorwaarden uit de bron is voldaan.
Snel checken
Welke toezichthouder houdt in Nederland toezicht op kartelafspraken tussen bedrijven?
Een onderneming in een kartel meldt zichzelf uit eigen beweging bij de ACM. Hoeveel van de oorspronkelijke boete vervalt dan?