Vraag 19Wijzer van de conjunctuurklok

Hans is beleggingsadviseur bij een bank. Hij gebruikt een aangepaste versie van de conjunctuurklok (figuur 1) om de stand en het verloop van de economie te voorspellen. Hiermee kan hij inschatten hoe bijvoorbeeld aandelenkoersen zich zullen ontwikkelen en kan hij zijn beleggingsadviezen onderbouwen. Deze conjunctuurklok is samengesteld door een statistisch bureau en laat van een aantal indicatoren zien of deze duiden op een opgang of neergang van de conjunctuur. De symbolen staan op de plaats die de positie van de indicator in het laatste kwartaal van 2017 aangeeft. De schaalverdeling op de assen geldt alleen voor de verandering van het reële bbp, de uitvoer en de reële investeringen. Voor consumentenvertrouwen en werkloosheid geldt een afwijkende schaal. Zo geldt voor het consumentenvertrouwen dat dit zich in een hoogconjunctuur bevindt, maar wel is afgenomen ten opzichte van het vorige kwartaal. figuur 1 conjunctuurklok van kwartaal 4 (2017) boven de trend boven de trend boven de trend (in procentpunt) (in procentpunt) (in procentpunt) 0,4 0,4 0,4 0,3 0,3 0,3 0,2 0,2 0,2 afname groei afname groei afname groei 0,1 0,1 0,1 toename groei toename groei toename groei t.o.v. vorig t.o.v. vorig t.o.v. vorig t.o.v. vorig t.o.v. vorig t.o.v. vorig kwartaal kwartaal kwartaal kwartaal kwartaal kwartaal in procent- in procent- in procent- -0,4 -0,4 -0,4 -0,3 -0,3 -0,3 -0,2 -0,2 -0,2 -0,1 -0,1 -0,1 0 0,1 0,1 0,1 0,2 0,2 0,2 0,3 0,3 0,3 0,4 0,4 0,4 in procent- in procent- in procent-punten punten punten -0,1 -0,1 -0,1 punten punten punten -0,2 -0,2 -0,2 -0,3 -0,3 -0,3 -0,4 -0,4 -0,4 onder de trend onder de trend onder de trend (in procentpunt) (in procentpunt) (in procentpunt) Legenda: Legenda: Legenda: = procentuele stijging van het reële bbp ten opzichte = procentuele stijging van het reële bbp ten opzichte = procentuele stijging van het reële bbp ten opzichte van het voorafgaande kwartaal van het voorafgaande kwartaal van het voorafgaande kwartaal = procentuele stijging van de reële investeringen = procentuele stijging van de reële investeringen = procentuele stijging van de reële investeringen door bedrijven. door bedrijven. door bedrijven. = consumentenvertrouwen = consumentenvertrouwen = consumentenvertrouwen = werkloosheid = werkloosheid = werkloosheid = uitvoer = uitvoer = uitvoer Toelichting: de trendmatige ontwikkeling van het bbp is 0,3% reële groei per kwartaal. Hans leest in een toelichting op de conjunctuurklok dat de werkloosheid een achterlopende indicator is. De werkloosheid begint pas af te nemen als er al enige tijd een opgaande conjunctuur is.

Bereken met behulp van figuur 1 de procentuele stijging van het reële bbp in het vierde kwartaal van 2017 ten opzichte van het tweede kwartaal van 2017.