Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Economie vwo/2025 · tijdvak 1

Vraag 11Concurreren met zekerheid

3 puntenIntertemporele ruil
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. Begin met het huidige vermogen van de pensioenfondsen, want dat heb je voor de dekkingsgraad nodig.
  2. Bij de toekomstige uitkering van 450 miljard hoort een huidige waarde die je berekent met de nieuwe rente en de juiste termijn.
  3. Met figuur 1 zet je het huidige vermogen en de huidige waarde van de verplichtingen tegen elkaar af.
  4. Daarna leg je uit wat de nieuwe dekkingsgraad betekent voor de betaalbaarheid van de pensioenen.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Laat elke tussenstap van je berekening zien, want anders krijg je voor het vermogen geen punt.
  • Zet de eenheid erbij, miljard of procent, zodat duidelijk is wat je uitrekent.
  • Geef bij de uitleg ook de conclusie over de betaalbaarheid, niet alleen het getal dat je hebt berekend.
Dekkingsgraad van een pensioenfondsContante waarde van toekomstige uitkeringenKapitaaldekkingsstelsel en rentegevoeligheidGevolgen van rentewijzigingen voor de betaalbaarheid van pensioenen

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 10Alle vragenVraag 12 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Het land Mañan heeft een waardevast staatspensioen dat via het omslagstelsel wordt gefinancierd. Het aanvullend pensioen belooft dit staatspensioen aan te vullen tot een vast, totaalbedrag van 70% van het laatstverdiende (nominale) brutoloon. Het totale pensioen is daarmee niet waardevast. Werknemers moeten een aanvullend pensioen opbouwen bij één van de commerciële pensioenfondsen die het kapitaaldekkingsstelsel gebruiken. De nominale brutolonen veranderen niet.

De pensioenfondsen beleggen hun vermogen in aandelen en obligaties. Pensioenfondsen concurreren met elkaar (= marktwerking) op basis van de ingelegde pensioenpremie. Werknemers ontvangen alleen informatie over de verhouding tussen obligaties en aandelen waarin een pensioenfonds belegt en de maandelijkse premie die ze moeten betalen. In Mañan kunnen werknemers wisselen van pensioenaanbieder. Figuur 1 toont de relevante factoren binnen de markt voor aanvullende pensioenen. Figuur 1 Factoren die de hoogte van de aanvullende pensioenen beïnvloeden huidig vermogen pensioenfonds dekkingsgraad = x 100% huidige waarde toekomstige pensioenuitkeringen Stel dat de inflatie hoger wordt dan de gewenste inflatie van de centrale bank.

Naar verwachting hebben de pensioenfondsen over 25 jaar een bedrag nodig van € 450 miljard. Momenteel is de gemiddelde dekkingsgraad van alle pensioenfondsen samen gelijk aan 92%, waarbij wordt uitgegaan van een rente van 1%. Men verwacht dat de rente stijgt naar 2%. Dit leidt tot een nieuwe dekkingsgraad.

Analyseer het effect van de stijgende rente op de betaalbaarheid van de pensioenen. Doe het als volgt: − Bereken de nieuwe dekkingsgraad. − Leg uit of de betaalbaarheid van de pensioenen verbetert.