Registratie intertemporele ruil: begrotingsaldo, staatsschuld en de SGP-eisen
Een overheid leent geld wanneer ze meer uitgeeft dan ze ontvangt. Bij het examen moet je met deze begrippen rekenen en controleren of een land aan de SGP-eisen voldoet.
De overheid heeft een vermogenspositie. Die bestaat uit wat de overheid bezit en wat ze schuldig is. Het begrotingsaldo laat zien of de overheid in één jaar meer uitgeeft dan ze ontvangt. Is het saldo negatief, dan is er een tekort. Is het saldo positief, dan is er een overschot.
Het tekort van een jaar telt op bij de staatsschuld, of trekt er juist van af als er een overschot is. Een tekort vergroot de staatsschuld en een overschot verkleint haar. Om de schuld te vergelijken met de economie, zet je haar af tegen het bbp. Dat getal heet de staatsschuldquote.
Het Stabiliteits- en groeipact (SGP) stelt twee eisen aan lidstaten:
- Het begrotingstekort mag niet hoger zijn dan 3 procent van het bbp.
- De staatsschuldquote mag niet hoger zijn dan 60 procent van het bbp.
Let op het verschil tussen de twee grootheden. Het tekort is een saldo over één jaar. De staatsschuld is een voorraad die over de jaren is opgebouwd. Daarom toets je beide getallen apart aan hun eigen grens.
Onthoud
Het begrotingsaldo is de ontvangsten min de uitgaven van de overheid in één jaar.
Een negatief saldo is een tekort en een positief saldo is een overschot.
De staatsschuldquote is de staatsschuld gedeeld door het bbp, maal 100 procent.
Het SGP staat een tekort van maximaal 3 procent en een staatsschuldquote van maximaal 60 procent van het bbp toe.
Tekort en schuld toets je afzonderlijk, want het zijn verschillende grootheden.
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
Bij deze vraag gaat het om de vraag of de rente-uitgaven in 2020 meer dan 10 procent van de overheidsuitgaven zijn.
- 1
De rente-uitgaven zijn 2,4% x 175% = 4,2% van het bbp.
Veelgemaakte fouten
Verwar het tekort niet met de staatsschuld, want het tekort is het saldo van één jaar en de schuld is de opgetelde leningen.
Zet het tekort eerst af tegen het bbp voordat je het vergelijkt met de grens van 3 procent.
Deel een bedrag door het juiste totaal: bij het bbp deel je door het bbp en bij de overheidsuitgaven door de overheidsuitgaven.
Snel checken
Een land heeft een bbp van 500 miljard euro en een overheidstekort van 12 miljard euro. Voldoet het tekort aan de SGP-eis?
Een land heeft een staatsschuld van 420 miljard euro en een bbp van 600 miljard euro. Voldoet de staatsschuldquote aan de SGP-eis?