Factoren die de snelheid van een reactie bepalen
In deze les leer je welke factoren de snelheid van een reactie bepalen. Je hebt deze kennis nodig om reacties te begrijpen en te sturen, in het lab en later in je beroep.
Een reactie verloopt sneller of langzamer. Dat hangt af van een paar factoren. Bij elke factor kijk je naar één ding: hoe vaak en hoe krachtig deeltjes met elkaar botsen.
De soort stof is de eerste factor. Sommige stoffen reageren uit zichzelf snel, andere juist langzaam. Dat komt door de deeltjes waaruit de stof bestaat en de bindingen die daarin zitten.
Bij een hogere temperatuur bewegen deeltjes sneller. Ze botsen dan vaker en harder, dus de reactie verloopt sneller. Bij een lagere temperatuur gaat de reactie langzamer.
De verdelingsgraad gaat over hoe fijn een stof verdeeld is. Hoe fijner de stof, hoe groter het oppervlak waarop de andere stof kan reageren. Dan kunnen meer deeltjes tegelijk botsen en gaat de reactie sneller.
Een katalysator versnelt een reactie zonder zelf verbruikt te worden. Na de reactie is de katalysator nog in dezelfde hoeveelheid aanwezig.
Bij een hogere concentratie zitten er meer deeltjes in dezelfde ruimte. Botsingen komen dan vaker voor. Daarom verloopt de reactie sneller.
Het helpt om bij elke factor ook de reden te noemen. Noem dus niet alleen dat de temperatuur invloed heeft, maar leg uit hoe het botsen daardoor verandert.
Onthoud
Hoe vaker deeltjes botsen, hoe sneller de reactie verloopt.
Bij een hogere temperatuur bewegen deeltjes sneller en botsen ze harder.
Een fijner verdeelde stof heeft een groter oppervlak om op te reageren.
Een katalysator versnelt de reactie en wordt zelf niet verbruikt.
Bij een hogere concentratie zitten de deeltjes dichter op elkaar.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij meting 2 is het CO2-gehalte in het klaslokaal gestegen. Je moet uitleggen of de gemeten tijd dan langer of juist korter wordt.
- 1
Het CO2-gehalte stijgt van 300 ppm naar 700 ppm.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen denken dat een katalysator meer product oplevert. Een katalysator verandert alleen de snelheid, niet de hoeveelheid product.
Een grotere hoeveelheid stof is niet hetzelfde als een hogere concentratie. Kijk naar het aantal deeltjes per liter.
Snel checken
Een vaste stof reageert met een vloeistof. Welke verandering laat de reactie het snelst verlopen?
Een katalysator wordt aan een reactie toegevoegd. Wat verandert er?